Υπάρχουν άνθρωποι που, μόλις βγουν από έναν σκοτεινό χώρο και κοιτάξουν τον ήλιο ή ένα πολύ έντονο φως, αισθάνονται ξαφνικά την ανάγκη να φτερνιστούν. Το φαινόμενο είναι γνωστό ως φωτοτικό αντανακλαστικό φτερνίσματος και είναι πιο συχνό απ’ όσο θα περίμενε κανείς.
Το συγκεκριμένο αντανακλαστικό δεν προκαλείται από σκόνη ή αλλεργιογόνο στη μύτη. Αντίθετα, φαίνεται να σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται τα έντονα φωτεινά ερεθίσματα.
Μία από τις βασικές θεωρίες είναι ότι το ισχυρό φως ενεργοποιεί το οπτικό νεύρο και προκαλεί ένα είδος «διασταύρωσης» σημάτων με το τρίδυμο νεύρο, το οποίο σχετίζεται με αισθήσεις του προσώπου και συμμετέχει στο αντανακλαστικό του φτερνίσματος. Η ακριβής νευρολογική διαδρομή, ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.
Το χαρακτηριστικό αυτό φαίνεται να έχει και γενετική συνιστώσα. Εκτιμάται ότι περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους μπορεί να παρουσιάζει φωτοτικό φτέρνισμα. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να κοιτάξει κάποιος απευθείας τον ήλιο. Μπορεί να αρκεί η απότομη μετάβαση από σκοτεινό σε πολύ φωτεινό περιβάλλον.
Το φτέρνισμα αποτελεί γενικά έναν προστατευτικό μηχανισμό του αναπνευστικού συστήματος. Όταν ερεθιστούν συγκεκριμένες περιοχές στη μύτη, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί ένα αντανακλαστικό που προκαλεί απότομη αποβολή αέρα, βοηθώντας στην απομάκρυνση ερεθιστικών ουσιών.
Στην περίπτωση του φωτοτικού φτερνίσματος, όμως, το αρχικό ερέθισμα δεν βρίσκεται στη μύτη αλλά στο φως. Αυτό είναι που κάνει το φαινόμενο ιδιαίτερα ενδιαφέρον.
Δεν αποτελεί συνήθως ένδειξη προβλήματος υγείας. Για όσους το εμφανίζουν συχνά, όμως, μπορεί να είναι χρήσιμο να φορούν γυαλιά ηλίου όταν μετακινούνται από σκοτεινό σε πολύ φωτεινό περιβάλλον, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους.
