Μερικές φορές αρκεί να περάσουμε έξω από έναν φούρνο ή να μυρίσουμε το φαγητό που μαγειρεύεται στην κουζίνα για να αισθανθούμε ξαφνικά πείνα, ακόμη κι αν πριν από λίγα λεπτά δεν σκεφτόμασταν καθόλου το φαγητό. Η αντίδραση αυτή δεν είναι τυχαία. Η όσφρηση συνδέεται στενά με περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την όρεξη, την ανταμοιβή, τα συναισθήματα και τη μνήμη.
Όταν εισπνέουμε μια μυρωδιά, τα μόρια της φτάνουν στους οσφρητικούς υποδοχείς της μύτης. Τα σχετικά σήματα μεταφέρονται στον εγκέφαλο, όπου αναγνωρίζεται η οσμή και συνδέεται με προηγούμενες εμπειρίες. Επειδή το οσφρητικό σύστημα επικοινωνεί στενά με περιοχές όπως ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, μια συγκεκριμένη μυρωδιά μπορεί να ξυπνήσει αναμνήσεις και συναισθήματα που σχετίζονται με προηγούμενα γεύματα.
Παράλληλα, η μυρωδιά του φαγητού μπορεί να προετοιμάσει τον οργανισμό για την κατανάλωσή του. Η θέα ή η οσμή ενός ελκυστικού γεύματος μπορεί να προκαλέσει αυτό που συχνά αποκαλείται «φάση προετοιμασίας» της πέψης. Το στόμα μπορεί να παράγει περισσότερο σάλιο, ενώ ο οργανισμός αρχίζει να προσαρμόζεται στην επικείμενη πρόσληψη τροφής.
Ιδιαίτερα έντονη μπορεί να είναι η αντίδραση όταν η μυρωδιά συνδέεται με τρόφιμα που θεωρούμε νόστιμα. Το άρωμα φρεσκοψημένου ψωμιού, ενός ζεστού γλυκού ή ενός αγαπημένου φαγητού μπορεί να ενεργοποιήσει το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και να αυξήσει την επιθυμία για κατανάλωση. Σε αυτή την περίπτωση, δεν πρόκειται απαραίτητα για πραγματική ανάγκη του οργανισμού για ενέργεια, αλλά για μια επιθυμία που προκαλείται από εξωτερικό ερέθισμα.
Η επίδραση των μυρωδιών επηρεάζεται επίσης από τις προσωπικές εμπειρίες. Μια οσμή που για κάποιον είναι ευχάριστη μπορεί για κάποιον άλλον να είναι αδιάφορη ή ακόμη και δυσάρεστη. Οι αναμνήσεις, οι συνήθειες και οι διατροφικές προτιμήσεις παίζουν σημαντικό ρόλο.
Αυτό εξηγεί γιατί μπορεί να αισθανθούμε πείνα ενώ έχουμε ήδη φάει. Το ερέθισμα δεν προέρχεται πάντα από το στομάχι, αλλά μπορεί να ξεκινά από τις αισθήσεις και τον εγκέφαλο. Η όσφρηση, επομένως, αποτελεί έναν ισχυρό μηχανισμό που μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική μας συμπεριφορά, συχνά χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε.
