Τα όσπρια, όπως τα φασόλια, οι φακές, τα ρεβίθια και τα κουκιά, αποτελούν σημαντική πηγή φυτικών πρωτεϊνών, φυτικών ινών, βιταμινών και μετάλλων. Παρότι θεωρούνται ιδιαίτερα θρεπτικά, σε αρκετούς ανθρώπους προκαλούν φούσκωμα, αέρια, κοιλιακή δυσφορία ή αίσθημα βάρους μετά το γεύμα. Οι ενοχλήσεις αυτές συνδέονται κυρίως με τον τρόπο με τον οποίο το πεπτικό σύστημα διαχειρίζεται ορισμένα συστατικά τους.
Ένας βασικός παράγοντας είναι οι φυτικές ίνες. Τα όσπρια περιέχουν σημαντικές ποσότητες διαλυτών και αδιάλυτων φυτικών ινών, οι οποίες δεν διασπώνται πλήρως στο λεπτό έντερο. Ένα μέρος τους φτάνει στο παχύ έντερο, όπου χρησιμοποιείται από τα βακτήρια του εντερικού μικροβιώματος. Κατά τη διαδικασία αυτή παράγονται αέρια, τα οποία μπορεί να προκαλέσουν φούσκωμα και αυξημένη παραγωγή αερίων.
Παράλληλα, τα όσπρια περιέχουν συγκεκριμένους υδατάνθρακες, όπως οι ολιγοσακχαρίτες, που είναι δύσκολο να διασπαστούν από τα ανθρώπινα πεπτικά ένζυμα. Όταν φτάνουν στο παχύ έντερο, ζυμώνονται από τα βακτήρια, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η παραγωγή αερίων.
Η ένταση των συμπτωμάτων δεν είναι ίδια για όλους. Ένας άνθρωπος που δεν καταναλώνει συχνά όσπρια μπορεί να εμφανίσει περισσότερη ενόχληση όταν τα προσθέσει ξαφνικά στη διατροφή του. Με τη σταδιακή αύξηση της κατανάλωσης, το πεπτικό σύστημα μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να προσαρμοστεί στην αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών.
Σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει και ο τρόπος προετοιμασίας. Το καλό μούλιασμα των αποξηραμένων οσπρίων και το σωστό βράσιμο μπορούν να βελτιώσουν την ανοχή τους. Το νερό του μουλιάσματος συνήθως απορρίπτεται πριν από το μαγείρεμα, ενώ τα όσπρια πρέπει να μαγειρεύονται επαρκώς.
Βοηθά επίσης η κατανάλωση μικρότερων μερίδων στην αρχή και η σταδιακή αύξησή τους. Η επαρκής πρόσληψη υγρών είναι σημαντική όταν αυξάνεται η ποσότητα φυτικών ινών στη διατροφή.
Ωστόσο, έντονα ή επίμονα συμπτώματα μετά την κατανάλωση οσπρίων δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στη «δύσκολη πέψη». Αν υπάρχει έντονος πόνος, σημαντική αλλαγή στις κενώσεις, απώλεια βάρους ή άλλα επίμονα προβλήματα, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό. Για τους περισσότερους ανθρώπους, πάντως, τα όσπρια μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής, αρκεί η κατανάλωσή τους να προσαρμόζεται στις ανάγκες και την ανοχή του οργανισμού.
