Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της στις επιπτώσεις της γονεϊκότητας στη σωματική και ψυχική υγεία. Ιδιαίτερη συζήτηση έχει προκαλέσει το εύρημα ότι ο εγκέφαλος των πολύτεκνων γονέων, και κυρίως των μητέρων, φαίνεται να εμφανίζει σημάδια ταχύτερης γήρανσης σε σύγκριση με άτομα χωρίς παιδιά ή με λιγότερα παιδιά. Το φαινόμενο αυτό δεν σχετίζεται με την ευφυΐα, αλλά με δομικές και λειτουργικές αλλαγές στον εγκέφαλο.
Ένας από τους βασικούς παράγοντες είναι το χρόνιο στρες. Η ανατροφή πολλών παιδιών συνοδεύεται από αυξημένες ευθύνες, οικονομική πίεση, έλλειψη ύπνου και περιορισμένο προσωπικό χρόνο. Το παρατεταμένο στρες αυξάνει τα επίπεδα κορτιζόλης, μιας ορμόνης που, όταν παραμένει υψηλή για μεγάλα χρονικά διαστήματα, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά περιοχές του εγκεφάλου όπως ο ιππόκαμπος, ο οποίος είναι κρίσιμος για τη μνήμη και τη μάθηση.
Ιδιαίτερα στις γυναίκες, οι επαναλαμβανόμενες εγκυμοσύνες επιφέρουν σημαντικές ορμονικές μεταβολές. Τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης μεταβάλλονται έντονα, επηρεάζοντας τη νευροπλαστικότητα και τη δομή του εγκεφάλου. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι αυτές οι αλλαγές, αν και σε κάποιες περιπτώσεις ενισχύουν δεξιότητες όπως η ενσυναίσθηση και η προσαρμοστικότητα, ενδέχεται μακροπρόθεσμα να σχετίζονται με ταχύτερη βιολογική γήρανση του εγκεφαλικού ιστού.
Παράλληλα, η έλλειψη επαρκούς ύπνου, συχνό φαινόμενο σε πολύτεκνες οικογένειες, επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία του εγκεφάλου. Ο ύπνος είναι απαραίτητος για την αποκατάσταση των νευρικών κυττάρων και την απομάκρυνση τοξικών ουσιών από τον εγκέφαλο. Η χρόνια στέρησή του επιταχύνει τις διαδικασίες φθοράς.
Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα ευρήματα αυτά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με φόβο. Η κοινωνική υποστήριξη, η σωστή διατροφή, η άσκηση και η φροντίδα της ψυχικής υγείας μπορούν να μετριάσουν τις επιπτώσεις. Η γονεϊκότητα, ακόμη και η πολυτεκνία, δεν αποτελεί παράγοντα «μοίρας», αλλά μια απαιτητική εμπειρία που χρειάζεται στήριξη για να μην επιβαρύνει την υγεία του εγκεφάλου.
