Ανησυχητικά παραμένουν τα στοιχεία που αφορούν τη σχέση των εφήβων με το κάπνισμα, καθώς δύο στους πέντε μαθητές μέχρι την ηλικία των 16 ετών έχουν δοκιμάσει έστω μία φορά τσιγάρο. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι, παρά τη συστηματική ενημέρωση και τα αντικαπνιστικά μέτρα, η επαφή των ανηλίκων με τον καπνό εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας.
Η πρώτη επαφή με το τσιγάρο γίνεται συνήθως σε μικρή ηλικία, κυρίως στο γυμνάσιο, και συχνά συνδέεται με την ανάγκη κοινωνικής αποδοχής, την περιέργεια ή την επιρροή από το φιλικό περιβάλλον. Πολλοί έφηβοι θεωρούν το «δοκίμασα μία φορά» ακίνδυνο, ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ακόμα και η περιστασιακή χρήση αυξάνει τις πιθανότητες να εξελιχθεί το κάπνισμα σε σταθερή συνήθεια.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια, εκτός από τα συμβατικά τσιγάρα, οι μαθητές έρχονται σε επαφή και με εναλλακτικά προϊόντα καπνού και νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Πολλοί νέοι τα αντιλαμβάνονται ως λιγότερο βλαβερά, κάτι που όμως δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα, καθώς η νικοτίνη παραμένει εθιστική και επιβαρυντική για τον αναπτυσσόμενο οργανισμό.
Οι επιπτώσεις του καπνίσματος στην εφηβική ηλικία είναι πολυεπίπεδες. Εκτός από τις μακροπρόθεσμες συνέπειες για την υγεία, όπως τα καρδιαγγειακά και τα αναπνευστικά νοσήματα, υπάρχουν και άμεσες επιδράσεις, όπως η μείωση της αντοχής, οι δυσκολίες στη συγκέντρωση και η επιβάρυνση της σχολικής επίδοσης. Παράλληλα, ο εθισμός στη νικοτίνη εγκαθίσταται πιο εύκολα όταν η χρήση ξεκινά σε μικρή ηλικία.
Καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη παίζουν η οικογένεια και το σχολείο. Η ανοιχτή συζήτηση, η σωστή ενημέρωση χωρίς υπερβολές και ο φόβος, αλλά και το θετικό παράδειγμα των ενηλίκων μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. Ταυτόχρονα, οι οργανωμένες παρεμβάσεις πρόληψης και η ενίσχυση των αντικαπνιστικών πολιτικών παραμένουν απαραίτητες.
Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η αντιμετώπιση του καπνίσματος στους εφήβους απαιτεί συνεχή εγρήγορση, συνεργασία όλων των φορέων και ουσιαστική ενημέρωση, ώστε το «δοκίμασα μία φορά» να μην εξελιχθεί σε μια συνήθεια ζωής.
