Η όραση βασίζεται στην ακριβή συνεργασία πολλών δομών του ματιού. Μία από τις σημαντικότερες είναι ο φυσικός φακός, ο οποίος επιτρέπει στο φως να περνά και να εστιάζεται στον αμφιβληστροειδή. Όταν ο φακός χάνει σταδιακά τη διαφάνειά του, η εικόνα γίνεται θολή και μπορεί να εμφανιστεί ο καταρράκτης.
Η συγκεκριμένη πάθηση συνδέεται συχνότερα με τη γήρανση, καθώς οι πρωτεΐνες του φακού υφίστανται μεταβολές με την πάροδο του χρόνου. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι εμφανίζεται αποκλειστικά σε ηλικιωμένους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να σχετίζεται με τραυματισμούς, συγκεκριμένα φάρμακα, άλλα προβλήματα υγείας ή να υπάρχει από τη γέννηση.
Τα συμπτώματα συνήθως εξελίσσονται αργά. Το άτομο μπορεί να παρατηρήσει ότι δυσκολεύεται να διαβάσει, να οδηγήσει τη νύχτα ή να αναγνωρίσει λεπτομέρειες σε ένα τοπίο. Τα χρώματα ενδέχεται να φαίνονται λιγότερο έντονα, ενώ τα φώτα να προκαλούν εντονότερη ενόχληση ή φωτοστέφανα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συνταγή των γυαλιών χρειάζεται συχνές αλλαγές, χωρίς αυτό να βελτιώνει επαρκώς την όραση.
Ο καταρράκτης δεν προκαλεί πάντοτε σημαντική δυσκολία από τα πρώτα στάδια. Όταν, όμως, επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες, η οφθαλμολογική αξιολόγηση βοηθά να καθοριστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση. Στα αρχικά στάδια μπορεί να βοηθήσουν καλύτερος φωτισμός και προσαρμογές στα γυαλιά. Όταν η όραση περιορίζεται ουσιαστικά, η συνηθέστερη θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του θολωμένου φακού και η αντικατάστασή του με τεχνητό ενδοφακό.
Δεν υπάρχουν σταγόνες που να αποκαθιστούν τη διαφάνεια ενός εγκατεστημένου καταρράκτη. Η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία με κατάλληλα γυαλιά ηλίου, η αποφυγή του καπνίσματος και η καλή ρύθμιση χρόνιων παθήσεων αποτελούν χρήσιμα μέτρα για τη γενικότερη υγεία των ματιών, χωρίς να εγγυώνται την αποτροπή της πάθησης.
Η σταδιακή θόλωση της όρασης δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην ηλικία. Ένας οφθαλμολογικός έλεγχος μπορεί να διακρίνει τον καταρράκτη από άλλες παθήσεις. Αντίθετα, μια ξαφνική αλλαγή στην όραση χρειάζεται άμεση αξιολόγηση, καθώς δεν αποτελεί τυπική εξέλιξη του καταρράκτη.
