Οι λεμφαδένες είναι μικροί σχηματισμοί που βρίσκονται σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως στον λαιμό, στις μασχάλες και στη βουβωνική περιοχή. Συνήθως δεν τους αντιλαμβανόμαστε καθόλου. Όταν όμως ο οργανισμός αντιμετωπίζει μια λοίμωξη, μπορεί να διογκωθούν και να γίνουν πιο ευαίσθητοι στην αφή.
Ο ρόλος τους συνδέεται στενά με το λεμφικό σύστημα και την άμυνα του οργανισμού. Μέσα στους λεμφαδένες περνά λέμφος, ένα υγρό που μεταφέρει κύτταρα, πρωτεΐνες και άλλες ουσίες από τους ιστούς. Οι λεμφαδένες λειτουργούν σαν σημεία ελέγχου, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να εντοπίσει στοιχεία που ενδέχεται να σχετίζονται με κάποιον μικροοργανισμό.
Όταν υπάρχει λοίμωξη σε μια περιοχή του σώματος, αντιγόνα από βακτήρια ή ιούς μπορούν να φτάσουν στους κοντινούς λεμφαδένες μέσω της λέμφου. Εκεί ενεργοποιούνται κύτταρα του ανοσοποιητικού, μεταξύ των οποίων τα λεμφοκύτταρα. Ορισμένα από αυτά πολλαπλασιάζονται και συμμετέχουν στην παραγωγή μιας πιο στοχευμένης ανοσολογικής αντίδρασης.
Αυτή η δραστηριότητα μπορεί να κάνει έναν λεμφαδένα να μεγαλώσει προσωρινά. Δεν σημαίνει ότι ο λεμφαδένας «αρρώστησε». Αντίθετα, η διόγκωση μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι πραγματοποιείται αυξημένη ανοσολογική δραστηριότητα. Γι’ αυτό είναι συνηθισμένο να παρατηρείται ένας ευαίσθητος λεμφαδένας στον λαιμό κατά τη διάρκεια ή μετά από μια λοίμωξη του αναπνευστικού.
Οι λεμφαδένες δεν λειτουργούν μόνο ως σημεία ενεργοποίησης της άμυνας. Συμβάλλουν επίσης στο φιλτράρισμα της λέμφου και στην απομάκρυνση κυτταρικών υπολειμμάτων και άλλων υλικών που μεταφέρονται από τους ιστούς. Με αυτόν τον τρόπο αποτελούν σημαντικό μέρος της συνεχούς επιτήρησης που πραγματοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ένας διογκωμένος λεμφαδένας που εμφανίζεται μαζί με μια συνηθισμένη λοίμωξη υποχωρεί σταδιακά καθώς ο οργανισμός αναρρώνει. Ωστόσο, όταν μια διόγκωση επιμένει για μεγάλο διάστημα, μεγαλώνει, είναι ιδιαίτερα σκληρή ή συνοδεύεται από άλλα ασυνήθιστα συμπτώματα, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό.
Οι λεμφαδένες, λοιπόν, μπορούν να θεωρηθούν μικροί «σταθμοί ελέγχου» του ανοσοποιητικού. Μπορεί να μην τους βλέπουμε, όμως όταν χρειάζεται, αυξάνουν τη δραστηριότητά τους και βοηθούν τον οργανισμό να αναγνωρίσει και να αντιμετωπίσει πιθανές απειλές.
