Το φτέρνισμα είναι ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς μηχανισμούς άμυνας του αναπνευστικού συστήματος. Πρόκειται για μια αυτόματη αντίδραση που ξεκινά όταν ερεθιστούν συγκεκριμένες περιοχές στη μύτη.
Σκόνη, γύρη, μικρά σωματίδια ή άλλες ουσίες μπορούν να ερεθίσουν τους αισθητήρες του ρινικού βλεννογόνου. Τα νευρικά σήματα μεταφέρονται προς τον εγκέφαλο, όπου ενεργοποιείται ένα αντανακλαστικό κύκλωμα.
Στη συνέχεια συμμετέχουν πολλοί μύες. Η αναπνοή τροποποιείται, το διάφραγμα και οι μύες του θώρακα συνεργάζονται και τελικά δημιουργείται μια απότομη έξοδος αέρα από τη μύτη και το στόμα.
Το φτέρνισμα λειτουργεί σαν ένας τρόπος απομάκρυνσης ερεθιστικών ουσιών από τη ρινική περιοχή. Δεν είναι όμως ένας μηχανισμός που εγγυάται ότι απομακρύνονται όλα τα σωματίδια.
Μπορεί επίσης να φτερνιστούμε όταν υπάρχει φλεγμονή ή ερεθισμός της μύτης, όπως συμβαίνει σε ένα κρυολόγημα ή σε αλλεργίες.
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι το φτέρνισμα δεν είναι πάντα εύκολο να κατασταλεί επειδή αποτελεί αντανακλαστική αντίδραση. Όταν κάποιος φτερνίζεται, είναι σημαντικό να καλύπτει τη μύτη και το στόμα με χαρτομάντιλο ή με τον αγκώνα, ώστε να περιορίζεται η διασπορά σταγονιδίων.
Έτσι, πίσω από έναν απλό ήχο που όλοι γνωρίζουμε κρύβεται ένα πολύπλοκο νευρικό και μυϊκό αντανακλαστικό.
Το φτέρνισμα είναι ουσιαστικά ένας γρήγορος τρόπος με τον οποίο το σώμα αντιλαμβάνεται έναν ερεθισμό και προσπαθεί να προστατεύσει την είσοδο του αναπνευστικού συστήματος.
