Όσο ανεβαίνουμε σε μεγαλύτερο υψόμετρο, το σώμα καλείται να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον όπου η διαθέσιμη ποσότητα οξυγόνου είναι μικρότερη. Παρότι ο αέρας εξακολουθεί να περιέχει περίπου το ίδιο ποσοστό οξυγόνου, η ατμοσφαιρική πίεση μειώνεται και μαζί της μειώνεται η πίεση του οξυγόνου που φτάνει στους πνεύμονες. Για τον οργανισμό, αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να εργαστεί περισσότερο για να εξασφαλίσει το οξυγόνο που απαιτούν οι ιστοί.
Μία από τις πρώτες αντιδράσεις είναι η αύξηση του ρυθμού της αναπνοής. Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται ότι λιγότερο οξυγόνο περνά από τους πνεύμονες στο αίμα και δίνει εντολή να αναπνέουμε συχνότερα και βαθύτερα. Με αυτόν τον τρόπο αυξάνεται η ποσότητα αέρα που φτάνει στις κυψελίδες και διευκολύνεται η πρόσληψη οξυγόνου.
Η αλλαγή αυτή μπορεί να γίνει αισθητή ακόμη και κατά την ξεκούραση, αλλά γίνεται πολύ πιο έντονη όταν περπατάμε ή ασκούμαστε. Για τον ίδιο λόγο, μια δραστηριότητα που σε χαμηλό υψόμετρο φαίνεται εύκολη μπορεί να προκαλέσει λαχάνιασμα σε ένα βουνό.
Η αυξημένη αναπνοή, ωστόσο, έχει και μια συνέπεια: απομακρύνεται περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από το αίμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει προσωρινές μεταβολές στην οξύτητα του οργανισμού. Σταδιακά, το σώμα ενεργοποιεί μηχανισμούς προσαρμογής ώστε να αντιμετωπίσει αυτές τις αλλαγές.
Με την παραμονή στο υψόμετρο, αυξάνεται επίσης η παραγωγή μιας ορμόνης που ονομάζεται ερυθροποιητίνη. Η ορμόνη αυτή διεγείρει τον μυελό των οστών να παράγει περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο στους ιστούς. Παράλληλα, το σώμα προσαρμόζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί και μεταφέρει το διαθέσιμο οξυγόνο.
Η διαδικασία αυτή ονομάζεται εγκλιματισμός και χρειάζεται χρόνο. Όσο μεγαλύτερο είναι το υψόμετρο και όσο πιο γρήγορα φτάσει κάποιος εκεί, τόσο δυσκολότερη μπορεί να είναι η προσαρμογή. Πονοκέφαλος, κόπωση, ζάλη και δύσπνοια μπορεί να εμφανιστούν στην αρχή, ιδιαίτερα σε πολύ μεγάλα υψόμετρα.
Έτσι, η αλλαγή στην αναπνοή δεν είναι απλώς μια αίσθηση κόπωσης. Είναι η πρώτη και σημαντικότερη προσπάθεια του οργανισμού να αντιμετωπίσει τη μειωμένη διαθεσιμότητα οξυγόνου και να διατηρήσει τη σωστή λειτουργία του σώματος.
