Η μοναξιά δεν είναι απλώς μια συναισθηματική κατάσταση, αλλά ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τη σωματική και ψυχική υγεία. Σύγχρονες έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που βιώνουν χρόνια μοναξιά ή κοινωνική απομόνωση διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων παθήσεων, ανεξαρτήτως ηλικίας.
Σε ψυχικό επίπεδο, η μοναξιά συνδέεται άμεσα με την κατάθλιψη και το άγχος. Η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης μειώνει την ικανότητα του ατόμου να διαχειρίζεται το στρες και τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Με τον καιρό, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, αίσθημα απελπισίας και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σε διαταραχές ύπνου ή ακόμη και αυτοκαταστροφικές σκέψεις.
Η επίδραση της μοναξιάς δεν περιορίζεται όμως στην ψυχική υγεία. Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι οι μοναχικοί άνθρωποι εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα φλεγμονής στον οργανισμό, γεγονός που σχετίζεται με καρδιαγγειακά νοσήματα. Υπέρταση, στεφανιαία νόσος και αυξημένος κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου παρατηρούνται συχνότερα σε άτομα με περιορισμένες κοινωνικές σχέσεις.
Επιπλέον, η χρόνια μοναξιά επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα. Ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε λοιμώξεις και αναρρώνει πιο αργά από ασθένειες ή χειρουργικές επεμβάσεις. Παράλληλα, έχει παρατηρηθεί συσχέτιση ανάμεσα στη μοναξιά και στον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικών διαταραχών, όπως ο διαβήτης τύπου 2.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η σχέση της μοναξιάς με τη γνωστική υγεία. Άτομα που ζουν κοινωνικά απομονωμένα φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ή επιδείνωσης της άνοιας, καθώς η έλλειψη πνευματικής και κοινωνικής διέγερσης επηρεάζει αρνητικά τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Η αντιμετώπιση της μοναξιάς αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της πρόληψης. Η ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών, η συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες, ο εθελοντισμός και η αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας όπου χρειάζεται μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά. Η ανθρώπινη επαφή δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασική ανάγκη για την υγεία και την ευεξία.
