Τα ζελεδάκια ύπνου έχουν κερδίσει δημοτικότητα τα τελευταία χρόνια ως μια «εύκολη» και γευστική λύση για την αντιμετώπιση της αϋπνίας ή των δυσκολιών στον ύπνο. Πρόκειται για μικρά ζελέ σε μορφή gummies που περιέχουν ουσίες με ηρεμιστική ή υπνωτική δράση, όπως η μελατονίνη, το βαλεριάνα ή η L-θεανίνη. Η υπόσχεση των κατασκευαστών είναι απλή: ένα ζελεδάκι πριν τον ύπνο και το σώμα χαλαρώνει, διευκολύνοντας τον ύπνο.
Η μελατονίνη είναι η πιο διαδεδομένη ουσία στα ζελεδάκια ύπνου. Πρόκειται για μια φυσική ορμόνη που ρυθμίζει τον κιρκαδιανό ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό «ρολόι» του σώματος. Η λήψη της σε μορφή ζελεδακίου μπορεί να βοηθήσει όσους δυσκολεύονται να κοιμηθούν ή παρουσιάζουν διαταραχές ύπνου λόγω αλλαγής ζώνης ώρας ή νυχτερινών βαρδιών. Ωστόσο, η δόση έχει σημασία: υπερβολική χρήση μπορεί να προκαλέσει ζαλάδες, πονοκεφάλους ή υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Τα ζελεδάκια που περιέχουν φυτικά εκχυλίσματα όπως η βαλεριάνα ή η χαμομήλι έχουν πιο ήπια δράση. Αν και θεωρούνται «φυσικά», δεν είναι εντελώς αβλαβή. Η μακροχρόνια χρήση μπορεί να προκαλέσει ανοχή ή να αλληλεπιδράσει με άλλα φάρμακα, όπως αντιπηκτικά ή ηρεμιστικά.
Ένα άλλο ζήτημα είναι η ψυχολογική επίδραση. Η γεύση και η μορφή τους μπορεί να δίνουν την αίσθηση ενός «γλυκού» χωρίς παρενέργειες, γεγονός που οδηγεί πολλούς σε ανεξέλεγκτη χρήση. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει εξάρτηση, όχι με τη μορφή φαρμάκου, αλλά με την ψυχολογική ανάγκη για «βεβαιότητα» ότι θα κοιμηθούν.
Συνολικά, τα ζελεδάκια ύπνου δεν είναι πανάκεια ούτε εντελώς αθώα. Μπορούν να βοηθήσουν σε περιστασιακές διαταραχές ύπνου, αλλά η υπερβολική ή μακροχρόνια χρήση ενέχει κινδύνους. Η καλύτερη προσέγγιση παραμένει η υγιής ρουτίνα ύπνου, η σταθερή ώρα ύπνου και η αποφυγή οθονών πριν τον ύπνο, με τα ζελεδάκια να χρησιμοποιούνται μόνο ως συμπληρωματικό εργαλείο υπό ιατρική καθοδήγηση.
