Ο όρος «επεξεργασμένο τρόφιμο» χρησιμοποιείται συχνά σαν να σημαίνει κάτι ανθυγιεινό. Στην πραγματικότητα, όμως, σχεδόν όλα τα τρόφιμα που καταναλώνουμε έχουν υποστεί κάποια μορφή επεξεργασίας. Το πλύσιμο, το κόψιμο, η κατάψυξη, η παστερίωση, η ζύμωση και το μαγείρεμα αποτελούν μορφές επεξεργασίας και συχνά γίνονται για λόγους ασφάλειας, συντήρησης ή ευκολότερης κατανάλωσης.
Ένα επεξεργασμένο τρόφιμο μπορεί επομένως να είναι απολύτως συμβατό με μια ισορροπημένη διατροφή. Για παράδειγμα, τα κατεψυγμένα λαχανικά, το παστεριωμένο γάλα, το γιαούρτι, το ελαιόλαδο ή τα κονσερβοποιημένα όσπρια έχουν υποστεί επεξεργασία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι απαραίτητα κακής ποιότητας.
Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στον βαθμό και στον σκοπό της επεξεργασίας. Μια ευρέως χρησιμοποιούμενη προσέγγιση είναι η ταξινόμηση NOVA, η οποία χωρίζει τα τρόφιμα σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας τους.
Στην πρώτη κατηγορία βρίσκονται τα μη ή ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά, τα αυγά, το κρέας, τα ψάρια και οι ξηροί καρποί. Η επεξεργασία τους είναι περιορισμένη και συνήθως αποσκοπεί στη διατήρηση ή την προετοιμασία τους για κατανάλωση.
Στη δεύτερη και τρίτη κατηγορία βρίσκονται συστατικά και επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως το ελαιόλαδο, το αλεύρι, το ψωμί, ορισμένα τυριά και τα λαχανικά σε κονσέρβα. Μπορεί να περιέχουν αλάτι, ζάχαρη ή άλλα συστατικά, αλλά η επεξεργασία τους δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι διατροφικά κατώτερα.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αποτελούν διαφορετική κατηγορία. Συνήθως είναι βιομηχανικά παρασκευάσματα που περιλαμβάνουν πολλά συστατικά και συχνά ουσίες ή πρόσθετα που χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν τη γεύση, το χρώμα, την υφή, τη διάρκεια ζωής ή την ευκολία κατανάλωσης. Παραδείγματα μπορεί να είναι ορισμένα αναψυκτικά, συσκευασμένα σνακ, γλυκά, έτοιμα γεύματα και προϊόντα κρέατος.
Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό πολλών υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι ότι μπορούν να είναι πολύ εύγευστα και εύκολα στην κατανάλωση, με αποτέλεσμα να καταναλώνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες. Συχνά περιέχουν αρκετή ζάχαρη, αλάτι ή κορεσμένα λιπαρά και λιγότερες φυτικές ίνες σε σχέση με τα λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.
Ωστόσο, η λέξη «υπερεπεξεργασμένο» δεν σημαίνει ότι κάθε προϊόν αυτής της κατηγορίας έχει ακριβώς την ίδια διατροφική αξία ούτε ότι ένα μεμονωμένο τρόφιμο θα καθορίσει την υγεία μας. Η συνολική διατροφή και η συχνότητα κατανάλωσης έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Επομένως, δεν χρειάζεται να φοβόμαστε κάθε τρόφιμο που έχει υποστεί επεξεργασία. Πιο χρήσιμο είναι να δίνουμε έμφαση σε μια διατροφή που περιλαμβάνει κυρίως φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, ψάρια και άλλες θρεπτικές επιλογές, περιορίζοντας τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα που καταναλώνουμε συχνά και σε μεγάλες ποσότητες.
