Μια μυρωδιά μπορεί να μας μεταφέρει ξαφνικά σε μια συγκεκριμένη στιγμή του παρελθόντος. Το άρωμα ενός φαγητού, ενός λουλουδιού ή ακόμη και ενός χώρου μπορεί να προκαλέσει μια έντονη ανάμνηση χωρίς να προσπαθήσουμε να θυμηθούμε τίποτα.
Ο λόγος βρίσκεται στον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο το σύστημα της όσφρησης συνδέεται με τον εγκέφαλο. Όταν εισπνέουμε, μόρια από τον αέρα φτάνουν στους υποδοχείς της όσφρησης που βρίσκονται στο εσωτερικό της μύτης. Εκεί μετατρέπονται σε νευρικά σήματα, τα οποία μεταφέρονται στον εγκέφαλο.
Η οσφρητική πληροφορία έχει στενή σύνδεση με περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στην επεξεργασία των συναισθημάτων και των αναμνήσεων. Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί μια μυρωδιά μπορεί να προκαλέσει τόσο άμεση συναισθηματική αντίδραση.
Για παράδειγμα, η μυρωδιά ενός συγκεκριμένου φαγητού μπορεί να θυμίσει το σπίτι των παιδικών μας χρόνων. Ένα άρωμα μπορεί να μας φέρει στο μυαλό ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, ενώ η μυρωδιά της βροχής μπορεί να συνδεθεί με μια ολόκληρη εποχή.
Οι αναμνήσεις που προκαλούνται από μυρωδιές δεν είναι απαραίτητα ακριβείς σε κάθε λεπτομέρεια. Ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί σαν φωτογραφική μηχανή. Ανακατασκευάζει τις αναμνήσεις χρησιμοποιώντας διάφορες πληροφορίες, μεταξύ των οποίων και τα συναισθήματα που τις συνοδεύουν.
Η όσφρηση έχει επίσης σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή. Μπορεί να επηρεάσει την επιλογή τροφής, την αντίληψη της γεύσης και την αξιολόγηση ενός περιβάλλοντος.
Έτσι, κάθε φορά που μια γνώριμη μυρωδιά μάς προκαλεί μια ξαφνική ανάμνηση, δεν πρόκειται για κάτι παράξενο. Είναι αποτέλεσμα της ιδιαίτερης «διαδρομής» που ακολουθούν τα σήματα της όσφρησης μέσα στον εγκέφαλο.
