Όταν αγγίζουμε ένα τραπέζι, πιάνουμε ένα ποτήρι ή ακουμπάμε το χέρι κάποιου ανθρώπου, η επαφή φαίνεται σαν μια απλή και στιγμιαία εμπειρία. Στην πραγματικότητα, το δέρμα συλλέγει ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές πληροφορίες και τις μεταφέρει στο νευρικό σύστημα. Ο εγκέφαλος μπορεί έτσι να καταλάβει όχι μόνο ότι κάτι μας άγγιξε, αλλά και τι ακριβώς συμβαίνει στην επιφάνεια του σώματος.
Το δέρμα διαθέτει διαφορετικούς αισθητηριακούς υποδοχείς, καθένας από τους οποίους ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της επαφής. Ορισμένοι ανιχνεύουν την πίεση, άλλοι την κίνηση πάνω στο δέρμα και άλλοι τις δονήσεις. Υπάρχουν επίσης υποδοχείς που συμμετέχουν στην αντίληψη της θερμοκρασίας και του πόνου.
Όταν ακουμπάμε ένα αντικείμενο, τα ερεθίσματα αυτά μετατρέπονται σε νευρικά σήματα. Τα σήματα ταξιδεύουν μέσω των νεύρων προς τον εγκέφαλο, όπου συνδυάζονται με άλλες πληροφορίες. Έτσι μπορούμε να αντιληφθούμε αν ένα αντικείμενο είναι λείο ή τραχύ, αν πιέζει ελαφρά ή δυνατά το δέρμα και αν κινείται πάνω του.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να εντοπίζει πού ακριβώς έγινε η επαφή. Διαφορετικές περιοχές του δέρματος έχουν διαφορετική ευαισθησία. Τα δάχτυλα και τα χείλη, για παράδειγμα, διαθέτουν πολύ πυκνή αισθητηριακή νεύρωση και μπορούν να διακρίνουν λεπτές διαφορές στην αφή. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους μπορούμε να εξετάσουμε ένα μικρό αντικείμενο ακόμη και χωρίς να το βλέπουμε.
Η αφή βοηθά επίσης στον έλεγχο των κινήσεων. Όταν πιάνουμε ένα ποτήρι, οι πληροφορίες από το δέρμα των δαχτύλων ενημερώνουν τον εγκέφαλο για το πόσο σταθερά το κρατάμε. Το νευρικό σύστημα μπορεί στη συνέχεια να αυξήσει ή να μειώσει τη δύναμη της λαβής, ώστε το αντικείμενο να μη γλιστρήσει αλλά ούτε να συνθλιβεί.
Ενδιαφέρον είναι ότι η αντίληψη της αφής δεν εξαρτάται μόνο από το δέρμα. Ο εγκέφαλος συνδυάζει τα αισθητηριακά σήματα με πληροφορίες από τους μυς και τις αρθρώσεις, δημιουργώντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το τι συμβαίνει στο σώμα.
Έτσι, ένα απλό άγγιγμα αποτελεί στην πραγματικότητα ένα μικρό «πακέτο» πληροφοριών. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, το νευρικό σύστημα μπορεί να αναγνωρίσει θέση, πίεση, κίνηση, υφή και θερμοκρασία και να χρησιμοποιήσει αυτά τα δεδομένα για να καθοδηγήσει την επόμενη κίνησή μας. Η αφή είναι επομένως πολύ περισσότερο από μια απλή αίσθηση επαφής· είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους ο εγκέφαλος εξερευνά τον κόσμο γύρω μας.
