Η σχέση ανάμεσα στην υγεία του στόματος και την υγεία του εγκεφάλου γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό πεδίο έρευνας, καθώς ο αυξανόμενος όγκος μελετών δείχνει ότι η χρόνια περιοδοντίτιδα και η απώλεια δοντιών συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης και άνοιας. Η περιοδοντίτιδα, μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος των ούλων και των δομών που στηρίζουν τα δόντια, αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες απώλειας δοντιών στους ενήλικες και συχνά συνοδεύεται από συστηματική φλεγμονή.
Μελέτες μεγάλης κλίμακας και μετα-αναλύσεις έχουν δείξει ότι η κακή περιοδοντική υγεία συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα ανάπτυξης γνωστικών διαταραχών και άνοιας. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία δείχνουν ότι άτομα με περιοδοντίτιδα ή απώλεια δοντιών έχουν περίπου 23% υψηλότερο κίνδυνο τόσο γνωστικής εξασθένησης όσο και άνοιας σε σχέση με όσους έχουν καλή στοματική υγιεινή. Παράλληλα, σε μετα-ανάλυση που συνδύασε δεδομένα πολλών μελετών διαπιστώθηκε ότι η σοβαρή μορφή περιοδοντίτιδας σχετίζεται με σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Αλτσχάιμερ, με κάποιες εκτιμήσεις να δείχνουν πολλαπλάσια αύξηση του κινδύνου σε σύγκριση με άτομα χωρίς σοβαρή περιοδοντική νόσο.
Ο μηχανισμός πίσω από αυτή τη σύνδεση δεν έχει ακόμη πλήρως κατανοηθεί, αλλά υπάρχουν αρκετές θεωρίες. Μία βασική ιδέα είναι ότι η χρόνια φλεγμονή που προκαλείται από την περιοδοντίτιδα μπορεί να προάγει συστηματική φλεγμονή, η οποία με τη σειρά της συμβάλλει σε φλεγμονώδεις διαδικασίες στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη γνωστική εξασθένηση. Επιπλέον, η είσοδος βακτηριακών προϊόντων από το στόμα στην κυκλοφορία του αίματος μπορεί να επηρεάζει αρνητικά τη νευρολογική λειτουργία. Αυτή η έννοια υποστηρίζεται από δεδομένα που δείχνουν ότι συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί που απαντώνται σε σοβαρή περιοδοντική νόσο ενδέχεται να σχετίζονται με τις παθολογικές αλλαγές που συνδέονται με την άνοια.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι η ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων ποικίλλει και υπάρχουν μελέτες που τονίζουν την ανάγκη για περισσότερη έρευνα, με συνεπή μεθοδολογία και καλύτερο έλεγχο παραγόντων που μπορούν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα. Παρά ταύτα, τα υπάρχοντα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της καλή στοματικής υγιεινής και της έγκαιρης αντιμετώπισης της περιοδοντίτιδας, όχι μόνο για τη διατήρηση των δοντιών, αλλά πιθανώς και για τη μείωση του κινδύνου γνωστικής εξασθένησης στην τρίτη ηλικία.
