Μια μυρωδιά μπορεί να είναι σχεδόν ανεπαίσθητη όταν βρισκόμαστε μακριά από την πηγή της και να γίνεται πολύ πιο έντονη όσο πλησιάζουμε. Αυτό το παρατηρούμε καθημερινά: από το άρωμα του φαγητού που μαγειρεύεται μέχρι ένα λουλούδι ή ένα άρωμα που βρίσκεται πάνω σε ένα ρούχο. Η αλλαγή αυτή έχει να κάνει κυρίως με το πόσα μόρια της συγκεκριμένης ουσίας φτάνουν στη μύτη μας.
Οι μυρωδιές προκαλούνται από πτητικές χημικές ουσίες, δηλαδή μόρια που μπορούν να περάσουν στον αέρα. Όταν μια ουσία απελευθερώνει τέτοια μόρια, αυτά διασκορπίζονται στον χώρο και μετακινούνται με τα ρεύματα του αέρα. Όσο απομακρυνόμαστε από την πηγή, συνήθως η συγκέντρωσή τους μειώνεται, επειδή τα μόρια διαχέονται σε μεγαλύτερο όγκο αέρα.
Όταν πλησιάζουμε την πηγή, συμβαίνει το αντίθετο. Στον αέρα γύρω από αυτήν υπάρχουν περισσότερα μόρια της συγκεκριμένης ουσίας και μεγαλύτερη ποσότητα μπορεί να φτάσει στους υποδοχείς της όσφρησης που βρίσκονται στο εσωτερικό της μύτης. Οι υποδοχείς αυτοί αναγνωρίζουν διαφορετικά χημικά χαρακτηριστικά και στέλνουν πληροφορίες στον εγκέφαλο.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που μπορούμε να καταλάβουμε από ποια κατεύθυνση περίπου έρχεται μια μυρωδιά. Καθώς κινούμαστε στον χώρο, ο εγκέφαλος συγκρίνει τις πληροφορίες που λαμβάνει σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και μπορεί να εντοπίσει ότι η οσμή γίνεται ισχυρότερη προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Ωστόσο, η ένταση μιας μυρωδιάς δεν εξαρτάται μόνο από την απόσταση. Σημαντικό ρόλο παίζουν η θερμοκρασία, η υγρασία και η κίνηση του αέρα. Για παράδειγμα, ένα ρεύμα αέρα μπορεί να μεταφέρει τα μόρια μακριά από την πηγή και να κάνει μια μυρωδιά αντιληπτή σε μεγαλύτερη απόσταση. Αντίθετα, σε έναν χώρο με ελάχιστη κυκλοφορία αέρα, η οσμή μπορεί να παραμένει συγκεντρωμένη σε συγκεκριμένο σημείο.
Παίζει ρόλο και η ίδια η ουσία. Κάποιες χημικές ενώσεις είναι ιδιαίτερα πτητικές και φτάνουν εύκολα στη μύτη, ενώ άλλες απελευθερώνουν πολύ λιγότερα μόρια στον αέρα.
Έτσι, όταν πλησιάζουμε μια πηγή και η μυρωδιά γίνεται ξαφνικά πιο δυνατή, δεν «δυναμώνει» η ουσία από μόνη της. Απλώς περισσότερα από τα μόριά της φτάνουν στους αισθητήρες της όσφρησής μας και δίνουν στον εγκέφαλο ένα ισχυρότερο σήμα.
