Οι φρονιμίτες είναι τα τελευταία μόνιμα δόντια που εμφανίζονται στο στόμα. Συνήθως αρχίζουν να ανατέλλουν μεταξύ 17 και 25 ετών, αν και υπάρχουν σημαντικές διαφορές από άνθρωπο σε άνθρωπο. Κάποιοι έχουν και τους τέσσερις, άλλοι λιγότερους, ενώ ορισμένοι δεν εμφανίζουν καθόλου.
Πρόκειται για τους τρίτους γομφίους, τα τελευταία δόντια στο πίσω μέρος της άνω και της κάτω γνάθου. Το γεγονός ότι εμφανίζονται τόσο αργά εξηγεί και την ονομασία τους: συνδέθηκαν παραδοσιακά με μια ηλικία κατά την οποία ο άνθρωπος θεωρείται πιο ώριμος.
Γιατί όμως υπάρχουν εξαρχής;
Οι πρόγονοί μας είχαν διαφορετικές διατροφικές συνήθειες και κατανάλωναν περισσότερες σκληρές, ωμές και δύσκολες στην επεξεργασία τροφές. Οι επιπλέον γομφίοι μπορούσαν να προσφέρουν μεγαλύτερη επιφάνεια μάσησης. Με την εξέλιξη της διατροφής, το μαγείρεμα και τη χρήση εργαλείων έκαναν την τροφή πιο εύκολη στην κατανάλωση. Παράλληλα, οι ανθρώπινες γνάθοι έγιναν μικρότερες, με αποτέλεσμα να υπάρχει συχνά λιγότερος χώρος για τους τελευταίους γομφίους.
Αυτό εξηγεί γιατί οι φρονιμίτες μπορεί να δημιουργούν προβλήματα. Όταν δεν υπάρχει αρκετός χώρος, μπορεί να παραμείνουν εγκλωβισμένοι μέσα στη γνάθο ή στα ούλα ή να ανατείλουν υπό λάθος γωνία. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν πόνος, φλεγμονή, τερηδόνα ή προβλήματα στα διπλανά δόντια.
Ωστόσο, η παρουσία φρονιμιτών δεν σημαίνει αυτόματα ότι πρέπει να αφαιρεθούν. Αν ανατείλουν σωστά, είναι υγιείς, λειτουργικοί και μπορούν να καθαρίζονται κανονικά, μπορεί να παραμείνουν στο στόμα. Η απόφαση για αφαίρεση εξαρτάται από την κατάσταση και τη θέση τους και αξιολογείται από τον οδοντίατρο.
Οι φρονιμίτες, λοιπόν, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ανθρώπινη ανατομία έχει αλλάξει μαζί με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής μας.
