Η τερηδόνα δεν εμφανίζεται απλώς επειδή ένα δόντι ήρθε σε επαφή με κάτι γλυκό. Είναι αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που περιλαμβάνει βακτήρια της οδοντικής πλάκας, διαθέσιμα σάκχαρα και χρόνο. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού βοηθά στην αποτελεσματικότερη προστασία των δοντιών.
Στην επιφάνεια των δοντιών σχηματίζεται καθημερινά μια λεπτή μεμβράνη, η οδοντική πλάκα, στην οποία προσκολλώνται μικροοργανισμοί. Όταν καταναλώνουμε τρόφιμα ή ποτά που περιέχουν ελεύθερα σάκχαρα, ορισμένα βακτήρια τα μεταβολίζουν και παράγουν οξέα. Τα οξέα μειώνουν προσωρινά το pH στο στόμα και προκαλούν απώλεια μετάλλων από το σμάλτο, το σκληρό εξωτερικό στρώμα του δοντιού.
Το σάλιο βοηθά στην εξουδετέρωση των οξέων και στην επαναφορά ορισμένων μετάλλων στο σμάλτο. Όταν, όμως, οι επιθέσεις από οξέα είναι συχνές, το δόντι δεν προλαβαίνει να αποκαταστήσει πλήρως τα μεταλλικά στοιχεία που χάνει. Με τον χρόνο μπορεί να σχηματιστεί κοιλότητα, δηλαδή τερηδόνα.
Σημαντικό ρόλο δεν παίζει μόνο η συνολική ποσότητα ζάχαρης, αλλά και η συχνότητα κατανάλωσης. Το συνεχές τσιμπολόγημα γλυκών ή η παρατεταμένη κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών διατηρεί το στόμα εκτεθειμένο σε επαναλαμβανόμενες όξινες επιθέσεις. Τα κολλώδη γλυκά μπορούν επίσης να παραμένουν περισσότερο στην επιφάνεια των δοντιών.
Για την πρόληψη, συνιστάται το βούρτσισμα δύο φορές την ημέρα με φθοριούχο οδοντόκρεμα και ο καθημερινός καθαρισμός ανάμεσα στα δόντια. Το φθόριο ενισχύει την αντοχή του σμάλτου και βοηθά την επαναμεταλλικοποίησή του. Οι τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο επιτρέπουν τον εντοπισμό πρώιμων αλλοιώσεων πριν εξελιχθούν.
Η κατανάλωση νερού αντί για αναψυκτικά με ζάχαρη και ο περιορισμός των συχνών γλυκών σνακ μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο. Ακόμη και τα όξινα ποτά χωρίς ζάχαρη μπορεί να συμβάλουν στη διάβρωση του σμάλτου, γι’ αυτό η οξύτητα των τροφίμων και των ποτών έχει επίσης σημασία.
Η τερηδόνα μπορεί να εξελίσσεται χωρίς πόνο στα αρχικά στάδια. Όταν εμφανιστούν επίμονη ευαισθησία, πόνος ή ορατή κοιλότητα, χρειάζεται οδοντιατρικός έλεγχος. Η καθημερινή πρόληψη παραμένει αποτελεσματικότερη από την αντιμετώπιση μιας προχωρημένης βλάβης.
