Ο ήλιος είναι απαραίτητος για τη ζωή και η έκθεσή μας σε αυτόν συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στη σύνθεση της βιταμίνης D. Όταν όμως η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι παρατεταμένη ή υπερβολική, μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από αλλαγές στο σώμα, από προσωρινή αφυδάτωση και ηλιακό έγκαυμα μέχρι μακροχρόνιες βλάβες στο δέρμα και τα μάτια.
Η σημαντικότερη πηγή κινδύνου είναι η υπεριώδης ακτινοβολία (UV). Οι ακτίνες UVA και UVB μπορούν να διεισδύσουν στο δέρμα και να προκαλέσουν κυτταρικές βλάβες. Οι UVB συνδέονται ιδιαίτερα με το ηλιακό έγκαυμα, ενώ οι UVA διεισδύουν βαθύτερα στο δέρμα και συμβάλλουν στη φωτογήρανση.
Το ηλιακό έγκαυμα είναι ουσιαστικά μια φλεγμονώδης αντίδραση του δέρματος μετά από υπερβολική έκθεση στην UV ακτινοβολία. Το δέρμα γίνεται κόκκινο, ζεστό και επώδυνο και, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν φουσκάλες. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση και τα συχνά εγκαύματα αυξάνουν τη συσσωρευμένη βλάβη στο δέρμα.
Με τα χρόνια, η υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει πρόωρη γήρανση του δέρματος. Καταστρέφονται σταδιακά δομικά συστατικά, όπως το κολλαγόνο και η ελαστίνη, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται περισσότερες ρυτίδες, λεπτές γραμμές, κηλίδες και απώλεια ελαστικότητας.
Η χρόνια έκθεση στην UV ακτινοβολία αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του δέρματος. Η ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει μεταλλάξεις στο DNA των κυττάρων. Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μεγαλύτερη είναι η συνολική έκθεση κατά τη διάρκεια της ζωής και ιδιαίτερα όταν έχουν προηγηθεί επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα.
Ο ήλιος επηρεάζει και τα μάτια. Η παρατεταμένη έκθεση χωρίς προστασία μπορεί να προκαλέσει οξεία φλεγμονή της επιφάνειας του ματιού, ενώ η χρόνια έκθεση στην UV ακτινοβολία έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων παθήσεων, όπως ο καταρράκτης. Τα γυαλιά ηλίου που προσφέρουν πραγματική προστασία από την UV ακτινοβολία μπορούν να μειώσουν την έκθεση.
Η ζέστη που συνοδεύει την έντονη ηλιοφάνεια αποτελεί έναν ξεχωριστό κίνδυνο. Όταν το σώμα βρίσκεται για πολλή ώρα σε υψηλή θερμοκρασία, αυξάνεται η εφίδρωση και η απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών. Αν η απώλεια δεν αναπληρωθεί, μπορεί να προκληθεί αφυδάτωση. Σε ακραίες συνθήκες μπορεί να εμφανιστεί θερμική εξάντληση ή ακόμη και θερμοπληξία.
Η προστασία δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγουμε εντελώς τον ήλιο. Είναι σημαντικό να περιορίζουμε την παρατεταμένη έκθεση, ιδιαίτερα τις ώρες κατά τις οποίες η UV ακτινοβολία είναι ισχυρότερη. Η παραμονή στη σκιά, τα ελαφριά ρούχα που καλύπτουν το δέρμα, το καπέλο και το αντηλιακό ευρέος φάσματος αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας. Το αντηλιακό χρειάζεται σωστή και επαρκή εφαρμογή και επανάληψη σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα παιδιά, καθώς η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία σε μικρή ηλικία είναι σημαντική για τη μείωση της συσσωρευμένης έκθεσης κατά τη διάρκεια της ζωής.
Επομένως, η παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο δεν επηρεάζει μόνο την εμφάνιση του δέρματος. Μπορεί να προκαλέσει κυτταρικές βλάβες, εγκαύματα, πρόωρη γήρανση, προβλήματα στα μάτια και αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, ενώ η υπερβολική ζέστη μπορεί παράλληλα να επιβαρύνει ολόκληρο τον οργανισμό. Η σωστή προστασία επιτρέπει να απολαμβάνουμε τον ήλιο περιορίζοντας τους κινδύνους.
