Κάθε μέρα, οι νεφροί επεξεργάζονται μεγάλες ποσότητες αίματος, απομακρύνοντας άχρηστες ουσίες και ρυθμίζοντας την ισορροπία του νερού και των ηλεκτρολυτών. Η λειτουργία τους είναι πολύ πιο σύνθετη από ένα απλό φίλτρο: επιλέγουν ποιες ουσίες πρέπει να αποβληθούν και ποιες χρειάζεται να επιστρέψουν στην κυκλοφορία.
Οι δύο νεφροί βρίσκονται στο πίσω μέρος της κοιλιακής κοιλότητας, εκατέρωθεν της σπονδυλικής στήλης. Στο εσωτερικό κάθε νεφρού υπάρχουν περίπου ένα εκατομμύριο νεφρώνες, οι μικροσκοπικές λειτουργικές μονάδες που αναλαμβάνουν τη διήθηση του αίματος και τον σχηματισμό των ούρων.
Η διαδικασία ξεκινά στα σπειράματα, μικρά δίκτυα αιμοφόρων αγγείων μέσα στα οποία φιλτράρεται μέρος του υγρού του αίματος. Νερό και μικρά μόρια περνούν σε ένα σύστημα σωληναρίων, ενώ τα περισσότερα κύτταρα του αίματος και οι μεγάλες πρωτεΐνες παραμένουν στην κυκλοφορία. Στη συνέχεια, τα νεφρικά σωληνάρια επαναρροφούν το μεγαλύτερο μέρος του νερού και χρήσιμες ουσίες, όπως η γλυκόζη και συγκεκριμένοι ηλεκτρολύτες. Άλλες ουσίες μεταφέρονται ενεργά προς τα σωληνάρια, ώστε να αποβληθούν με τα ούρα.
Οι νεφροί συμβάλλουν επίσης στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, στην ισορροπία των οξέων και των βάσεων και στην παραγωγή ορμονών. Παράγουν ερυθροποιητίνη, η οποία βοηθά στην παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, ενώ ενεργοποιούν και τη βιταμίνη D, ώστε να μπορεί να αξιοποιηθεί στη ρύθμιση του ασβεστίου και στην υγεία των οστών.
Όταν η νεφρική λειτουργία μειώνεται, άχρηστες ουσίες και υγρά μπορεί να συσσωρεύονται στο σώμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται πρήξιμο, αλλαγές στην ούρηση, κόπωση ή αυξημένη αρτηριακή πίεση. Ωστόσο, η χρόνια νεφρική νόσος μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια, γι’ αυτό οι εξετάσεις αίματος και ούρων έχουν σημαντική αξία σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο.
Η επαρκής ενυδάτωση, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου, καθώς και η αποφυγή αλόγιστης χρήσης φαρμάκων που μπορούν να βλάψουν τους νεφρούς συμβάλλουν στην προστασία τους. Η ποσότητα νερού που χρειάζεται κάθε άνθρωπος διαφέρει ανάλογα με τις συνθήκες και την κατάσταση της υγείας του.
Οι νεφροί δεν καθαρίζουν απλώς το αίμα. Διατηρούν ένα σταθερό εσωτερικό περιβάλλον, επιτρέποντας στα κύτταρα και στα όργανα να λειτουργούν σωστά.
