Όταν κρατάμε την αναπνοή μας, ο οργανισμός ενεργοποιεί γρήγορα μηχανισμούς που προσπαθούν να διατηρήσουν σταθερά τα επίπεδα οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα. Η διαδικασία μπορεί να φαίνεται απλή, όμως το σώμα συνεχίζει να εργάζεται κανονικά, ακόμη και όταν σταματά προσωρινά η είσοδος αέρα στους πνεύμονες.
Στα πρώτα δευτερόλεπτα, το οξυγόνο που υπάρχει ήδη στους πνεύμονες και στο αίμα συνεχίζει να χρησιμοποιείται από τα κύτταρα. Την ίδια στιγμή, το διοξείδιο του άνθρακα, που παράγεται φυσιολογικά από τον μεταβολισμό, αρχίζει να αυξάνεται στο αίμα. Η συγκεκριμένη μεταβολή είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η ανάγκη για αναπνοή γίνεται σταδιακά πιο έντονη.
Ο εγκέφαλος διαθέτει ειδικούς μηχανισμούς που παρακολουθούν τις αλλαγές στη χημική σύσταση του αίματος. Όταν αυξάνονται τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα, στέλνονται ισχυρότερα σήματα στους αναπνευστικούς μύες, προκαλώντας την έντονη επιθυμία να αναπνεύσουμε. Γι’ αυτό, η δυσφορία που αισθανόμαστε κατά την παρατεταμένη άπνοια δεν οφείλεται μόνο στη μείωση του οξυγόνου.
Καθώς περνά περισσότερος χρόνος, μπορεί να εμφανιστούν συσπάσεις του διαφράγματος και των αναπνευστικών μυών, γνωστές ως «αναπνευστικές παρορμήσεις». Πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στην ανάγκη να αποκατασταθεί η αναπνοή. Αν η άπνοια συνεχιστεί, η μείωση του οξυγόνου μπορεί να προκαλέσει ζάλη, σύγχυση, αδυναμία και τελικά απώλεια συνείδησης.
Το πόσο μπορεί να κρατήσει κάποιος την αναπνοή του διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο και επηρεάζεται από την κατάσταση της υγείας, την εξοικείωση με την άπνοια και τις συνθήκες στις οποίες πραγματοποιείται. Η προσπάθεια παρατεταμένης κατακράτησης της αναπνοής δεν είναι ακίνδυνη, ιδιαίτερα μέσα στο νερό, όπου μια απώλεια συνείδησης μπορεί να οδηγήσει σε πνιγμό.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η υπεραερισμός πριν από την άπνοια μπορεί να μειώσει προσωρινά το διοξείδιο του άνθρακα και να καθυστερήσει την αίσθηση της ανάγκης για αναπνοή, χωρίς όμως να εξασφαλίζει αντίστοιχη προστασία από την πτώση του οξυγόνου.
Το σώμα, επομένως, δεν «ξεχνά» να αναπνέει. Αντίθετα, διαθέτει ένα ισχυρό σύστημα ελέγχου που αντιδρά συνεχώς και προσπαθεί να επαναφέρει την αναπνοή όταν αυτή διακόπτεται. Για αυτόν τον λόγο, η άπνοια πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή και να μην χρησιμοποιείται ως δοκιμασία αντοχής, ιδιαίτερα από άτομα χωρίς σχετική εκπαίδευση ή κατάλληλη επίβλεψη.
