Υπάρχουν στιγμές που γνωρίζουμε πολύ καλά ένα άτομο, θυμόμαστε πού το έχουμε συναντήσει, τι δουλειά κάνει ή ακόμη και λεπτομέρειες από μια προηγούμενη συζήτηση, αλλά αδυνατούμε να θυμηθούμε το όνομά του. Το παράξενο είναι ότι συχνά αισθανόμαστε πως το όνομα βρίσκεται «στην άκρη της γλώσσας μας» και λίγα λεπτά αργότερα μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά. Το φαινόμενο είναι συνηθισμένο και συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αποθηκεύει και ανακτά τις πληροφορίες.
Τα ονόματα έχουν μια ιδιαιτερότητα: συχνά δεν περιγράφουν κάποιο χαρακτηριστικό του ανθρώπου. Το επώνυμο ή το μικρό όνομα λειτουργεί ως μια σχετικά αυθαίρετη ετικέτα. Αντίθετα, άλλες πληροφορίες για το ίδιο πρόσωπο, όπως το επάγγελμα, η εμφάνιση ή ο τόπος όπου το γνωρίσαμε, μπορεί να συνδέονται με περισσότερες νοητικές πληροφορίες και να ανακαλούνται ευκολότερα.
Κατά την ανάκληση, ο εγκέφαλος δεν αναζητά όλες τις πληροφορίες με τον ίδιο τρόπο. Μπορεί να ενεργοποιήσει αρκετά στοιχεία που σχετίζονται με ένα πρόσωπο, χωρίς όμως να καταφέρει αμέσως να ανακτήσει τη συγκεκριμένη λέξη που αποτελεί το όνομά του. Γι’ αυτό γνωρίζουμε ποιον άνθρωπο βλέπουμε, αλλά το όνομα παραμένει προσωρινά απρόσιτο.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο συχνή όταν είμαστε κουρασμένοι, αγχωμένοι ή προσπαθούμε να θυμηθούμε κάτι υπό πίεση. Όσο περισσότερο πιέζουμε τον εαυτό μας να βρει τη λέξη, τόσο πιο δύσκολη μπορεί να γίνει η ανάκληση. Μερικές φορές η καλύτερη λύση είναι να σταματήσουμε να προσπαθούμε και να αφήσουμε τον εγκέφαλο να επανέλθει στο θέμα αργότερα.
Η ηλικία μπορεί επίσης να επηρεάσει την ταχύτητα με την οποία ανακαλούμε λέξεις και ονόματα. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα μνήμης. Είναι φυσιολογικό η ανάκτηση συγκεκριμένων πληροφοριών να γίνεται πιο αργή με τα χρόνια, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν πολλά παρόμοια ερεθίσματα.
Ένας απλός τρόπος για να θυμόμαστε καλύτερα ένα νέο όνομα είναι να το επαναλάβουμε φυσικά μέσα στη συζήτηση και να το συνδέσουμε με κάποιο χαρακτηριστικό ή πληροφορία για το συγκεκριμένο άτομο. Οι νοητικές συνδέσεις δημιουργούν περισσότερα «μονοπάτια» προς την πληροφορία.
Το γεγονός ότι ένα όνομα μάς διαφεύγει περιστασιακά, επομένως, δεν σημαίνει ότι το έχουμε ξεχάσει οριστικά. Συχνά η πληροφορία υπάρχει στη μνήμη, αλλά η πρόσβαση σε αυτήν καθυστερεί για λίγο.
