Ένα φούσκωμα μετά το γεύμα, ένας κοιλιακός πόνος ή ένα εξάνθημα μπορεί να οδηγήσουν κάποιον στο συμπέρασμα ότι έχει τροφική αλλεργία. Ωστόσο, δεν αντιδρά ο οργανισμός με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιπτώσεις. Η τροφική αλλεργία και η τροφική δυσανεξία είναι διαφορετικές καταστάσεις, με διαφορετικούς μηχανισμούς και διαφορετικούς κινδύνους.
Η τροφική αλλεργία σχετίζεται με αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε μια ουσία της τροφής, συνήθως σε κάποια πρωτεΐνη. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σχετικά σύντομα μετά την κατανάλωση και να περιλαμβάνουν κνησμό, κνίδωση, πρήξιμο, εμετό ή αναπνευστικά προβλήματα. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί αναφυλαξία, μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή αντίδραση.
Η τροφική δυσανεξία, αντίθετα, συνήθως δεν οφείλεται σε ανοσολογικό μηχανισμό. Συχνά σχετίζεται με δυσκολία στην πέψη ή στην επεξεργασία κάποιου συστατικού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δυσανεξία στη λακτόζη, κατά την οποία η μειωμένη δραστηριότητα του ενζύμου λακτάση δυσκολεύει την πέψη της λακτόζης. Μπορεί να προκαλέσει αέρια, φούσκωμα, κοιλιακό πόνο ή διάρροια, ανάλογα με την ποσότητα που καταναλώνεται.
Η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Ένας άνθρωπος με τροφική αλλεργία μπορεί να χρειάζεται αυστηρή αποφυγή του υπεύθυνου τροφίμου, ενώ σε ορισμένες δυσανεξίες η ανοχή εξαρτάται από την ποσότητα και τις ατομικές συνθήκες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνονται δοκιμές στο σπίτι όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας.
Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό και, ανάλογα με την περίπτωση, σε ειδικές εξετάσεις ή ελεγχόμενες δοκιμασίες υπό ιατρική επίβλεψη. Τα εμπορικά τεστ που υπόσχονται να εντοπίσουν δεκάδες τροφικές δυσανεξίες χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση μπορεί να οδηγήσουν σε άσκοπους περιορισμούς.
Η αυθαίρετη αφαίρεση πολλών τροφίμων από τη διατροφή μπορεί να δυσκολέψει την κάλυψη των θρεπτικών αναγκών, ιδιαίτερα στα παιδιά. Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να αναζητείται συγκεκριμένη αιτία αντί να αποκλείονται μεγάλες ομάδες τροφίμων.
Αν μετά από ένα γεύμα εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο της γλώσσας ή του λαιμού ή τάση λιποθυμίας, απαιτείται άμεση επείγουσα βοήθεια.
Η σωστή διάκριση ανάμεσα στην αλλεργία και τη δυσανεξία βοηθά στην ασφαλέστερη διατροφή, αποφεύγοντας τόσο τους πραγματικούς κινδύνους όσο και τους περιττούς περιορισμούς.
