Οι άφθες είναι μικρές, επώδυνες πληγές που εμφανίζονται στο εσωτερικό του στόματος, συνήθως στα χείλη, στα μάγουλα, στη γλώσσα ή στα ούλα. Παρόλο που τις περισσότερες φορές δεν αποτελούν σοβαρό πρόβλημα υγείας, μπορούν να προκαλέσουν έντονη ενόχληση κατά το φαγητό, το βούρτσισμα των δοντιών ή την ομιλία. Όταν όμως εμφανίζονται συχνά, μπορεί να αποτελούν ένδειξη ότι υπάρχει κάποιος παράγοντας που επηρεάζει τον οργανισμό.
Μία από τις πιο συνηθισμένες αιτίες εμφάνισης αφθών είναι η προσωρινή εξασθένηση της άμυνας του οργανισμού. Το έντονο άγχος, η σωματική κόπωση, η έλλειψη ύπνου ή μια περίοδος αυξημένης πίεσης μπορούν να επηρεάσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης μικρών πληγών στο στόμα.
Η διατροφή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Ελλείψεις σε ορισμένα θρεπτικά συστατικά, όπως ο σίδηρος, η βιταμίνη Β12 και το φυλλικό οξύ, έχουν συσχετιστεί με συχνότερη εμφάνιση αφθών. Μια ισορροπημένη διατροφή με ποικιλία τροφών βοηθά στη σωστή λειτουργία του οργανισμού και στη διατήρηση της υγείας των βλεννογόνων.
Ορισμένες τροφές μπορεί να λειτουργούν ως «εκλυτικοί παράγοντες» σε άτομα που έχουν ευαισθησία. Όξινες ή πικάντικες τροφές, όπως εσπεριδοειδή, ντομάτα ή καυτερά μπαχαρικά, μπορεί να ερεθίσουν το στόμα και να συμβάλουν στην εμφάνιση αφθών. Επίσης, μικροτραυματισμοί από δάγκωμα στο εσωτερικό του μάγουλου, έντονο βούρτσισμα ή ορθοδοντικές συσκευές μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια προβλήματα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συχνές άφθες μπορεί να σχετίζονται με παθήσεις που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό ή το πεπτικό σύστημα. Για παράδειγμα, άτομα με ορισμένες γαστρεντερικές διαταραχές ή αυτοάνοσα νοσήματα μπορεί να εμφανίζουν πιο συχνά στοματικές αλλοιώσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άφθα υποδηλώνει κάποια σοβαρή πάθηση, αλλά η συχνή επανεμφάνιση χρειάζεται αξιολόγηση.
Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων βοηθούν η καλή στοματική υγιεινή, η αποφυγή τροφών που ερεθίζουν την περιοχή και η χρήση ειδικών προϊόντων που συστήνονται από οδοντίατρο ή φαρμακοποιό. Οι περισσότερες άφθες υποχωρούν μόνες τους μέσα σε μία έως δύο εβδομάδες.
Ωστόσο, είναι καλό να ζητείται ιατρική συμβουλή όταν οι άφθες εμφανίζονται πολύ συχνά, είναι ιδιαίτερα μεγάλες, δεν επουλώνονται μετά από αρκετές εβδομάδες ή συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα. Η σωστή διερεύνηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της αιτίας και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση.
