Οι εφιάλτες και τα έντονα, ενοχλητικά όνειρα θεωρούνται συχνά ένα ακίνδυνο φαινόμενο, συνδεδεμένο με το άγχος, τις εμπειρίες της ημέρας ή την ηλικία. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι στους ηλικιωμένους οι συχνοί εφιάλτες ενδέχεται να κρύβουν κάτι βαθύτερο: μπορεί να αποτελούν πρώιμη ένδειξη νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η νόσος του Πάρκινσον.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαταραχή συμπεριφοράς ύπνου REM, κατά την οποία το άτομο «ζωντανεύει» τα όνειρά του, μιλά, φωνάζει ή κάνει απότομες κινήσεις στον ύπνο. Αυτή η κατάσταση συχνά συνοδεύεται από έντονους εφιάλτες και έχει βρεθεί ότι προηγείται, ακόμη και κατά πολλά χρόνια, της εμφάνισης κινητικών συμπτωμάτων του Πάρκινσον, όπως το τρέμουλο ή η δυσκαμψία.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με τη νόσο ξεκινούν πολύ νωρίς, επηρεάζοντας αρχικά περιοχές που ρυθμίζουν τον ύπνο και τα όνειρα. Έτσι, οι εφιάλτες δεν θεωρούνται αιτία της νόσου, αλλά ένα πιθανό προειδοποιητικό σημάδι ότι κάτι αλλάζει στο νευρικό σύστημα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ηλικιωμένος που βλέπει κακά όνειρα θα εμφανίσει Πάρκινσον. Οι εφιάλτες είναι συχνοί και μπορεί να σχετίζονται με φάρμακα, ψυχολογική πίεση, απώλειες ή άλλες παθήσεις. Όταν όμως είναι επίμονοι, έντονοι και συνοδεύονται από ανήσυχο ύπνο ή απότομες κινήσεις, αξίζουν ιατρικής αξιολόγησης.
Η έγκαιρη αναγνώριση τέτοιων συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αν και η νόσος του Πάρκινσον δεν θεραπεύεται, η πρώιμη διάγνωση επιτρέπει καλύτερη παρακολούθηση, έγκαιρη παρέμβαση και βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.
Τελικά, ο ύπνος δεν είναι απλώς ξεκούραση. Μπορεί να λειτουργήσει ως «καθρέφτης» της υγείας του εγκεφάλου, προσφέροντας πολύτιμα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται.
