Οι όροι «πρεβιοτικά» και «προβιοτικά» εμφανίζονται όλο και συχνότερα στις διατροφικές ετικέτες, στα συμπληρώματα και στις συζητήσεις για την υγεία του εντέρου. Παρότι οι δύο έννοιες συνδέονται στενά, δεν περιγράφουν το ίδιο πράγμα. Η κατανόηση της διαφοράς τους βοηθά στην καλύτερη αξιολόγηση των τροφίμων και των διατροφικών επιλογών που υποστηρίζουν την ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος.
Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί οι οποίοι, όταν καταναλώνονται σε επαρκείς ποσότητες, μπορούν να προσφέρουν συγκεκριμένα οφέλη στην υγεία. Ορισμένα βακτήρια γαλακτικού οξέος και συγκεκριμένα στελέχη του γένους Bifidobacterium έχουν μελετηθεί για τη συμβολή τους στη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Ωστόσο, δεν έχουν όλοι οι μικροοργανισμοί τις ίδιες ιδιότητες. Τα πιθανά οφέλη εξαρτώνται από το είδος και το στέλεχος, την ποσότητα που καταναλώνεται και την κατάσταση της υγείας του ατόμου.
Προβιοτικούς μικροοργανισμούς μπορεί να περιέχουν ορισμένα γιαούρτια και άλλα προϊόντα ζύμωσης, όπως το κεφίρ, εφόσον οι μικροοργανισμοί παραμένουν ζωντανοί στο τελικό προϊόν. Δεν θεωρούνται, όμως, όλα τα τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση προβιοτικά, καθώς η επεξεργασία ή η θερμική παστερίωση μπορεί να εξουδετερώσει τους ζωντανούς μικροοργανισμούς.
Τα πρεβιοτικά, αντίθετα, είναι ουσίες που χρησιμοποιούνται επιλεκτικά από μικροοργανισμούς του οργανισμού και μπορούν να προσφέρουν όφελος στην υγεία. Πολλά από αυτά είναι συγκεκριμένοι τύποι υδατανθράκων και φυτικών ινών, οι οποίοι φτάνουν στο παχύ έντερο και αξιοποιούνται από ορισμένα βακτήρια. Πηγές πρεβιοτικών συστατικών είναι το κρεμμύδι, το σκόρδο, τα σπαράγγια, η βρώμη, τα όσπρια και οι ελαφρώς άγουρες μπανάνες.
Με απλά λόγια, τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί, ενώ τα πρεβιοτικά αποτελούν τροφή για συγκεκριμένους μικροοργανισμούς του εντέρου. Οι δύο κατηγορίες μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε συνδυασμός τους έχει αποδεδειγμένα πρόσθετα οφέλη.
Η καθημερινή κατανάλωση ποικιλίας φυτικών τροφίμων, μαζί με τρόφιμα ζύμωσης που είναι κατάλληλα για τον καθένα, μπορεί να υποστηρίξει ένα υγιές εντερικό περιβάλλον. Τα συμπληρώματα δεν είναι απαραίτητα για όλους, ενώ σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα η χρήση τους χρειάζεται εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
