Μπορούμε να στεκόμαστε όρθιοι, να περπατάμε σε ανώμαλο έδαφος ή να ανεβαίνουμε σκάλες χωρίς να υπολογίζουμε συνειδητά κάθε κίνηση. Πίσω από αυτή την καθημερινή ικανότητα βρίσκεται ένα σύνθετο αισθητηριακό σύστημα που ονομάζεται ιδιοδεκτικότητα.
Η ιδιοδεκτικότητα είναι η ικανότητα του οργανισμού να αντιλαμβάνεται τη θέση και την κίνηση των μελών του στον χώρο. Με απλά λόγια, επιτρέπει στον εγκέφαλο να γνωρίζει πού βρίσκεται το χέρι, το πόδι ή ο κορμός μας ακόμη και όταν δεν τα κοιτάμε.
Αυτό γίνεται χάρη σε ειδικούς αισθητήρες που βρίσκονται στους μύες, στους τένοντες και στις αρθρώσεις. Οι αισθητήρες αυτοί καταγράφουν πληροφορίες σχετικά με την έκταση των μυών, την τάση και τη θέση των αρθρώσεων και στέλνουν συνεχώς δεδομένα στον εγκέφαλο.
Ένα απλό παράδειγμα είναι όταν κλείνουμε τα μάτια και σηκώνουμε το χέρι μας προς το κεφάλι. Παρότι δεν βλέπουμε το χέρι, γνωρίζουμε περίπου πού βρίσκεται. Ο εγκέφαλος συνδυάζει την ιδιοδεκτική πληροφορία με δεδομένα από την όραση και το σύστημα ισορροπίας του έσω αυτιού.
Η διαδικασία είναι κυρίως αυτόματη. Δεν χρειάζεται να σκεφτούμε «τώρα πρέπει να λυγίσω το γόνατο» ή «τώρα πρέπει να μεταφέρω το βάρος μου στο άλλο πόδι». Το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται συνεχώς αυτές τις πληροφορίες και προσαρμόζει τις κινήσεις μας.
Η ιδιοδεκτικότητα είναι ιδιαίτερα σημαντική στην άσκηση και στις καθημερινές δραστηριότητες. Συμβάλλει στον συντονισμό των κινήσεων και στη διατήρηση της ισορροπίας. Όταν επηρεάζεται από τραυματισμό ή κάποια νευρολογική κατάσταση, ακόμη και απλές κινήσεις μπορεί να γίνουν δυσκολότερες.
Ουσιαστικά, κάθε φορά που περπατάμε χωρίς να κοιτάμε τα πόδια μας, το σώμα πραγματοποιεί μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία στο παρασκήνιο. Η αίσθηση της θέσης του σώματος είναι τόσο καλά ενσωματωμένη στη λειτουργία μας, ώστε τις περισσότερες φορές δεν αντιλαμβανόμαστε καν ότι υπάρχει.
