Το φτέρνισμα είναι μια από τις πιο συνηθισμένες αλλά και μυστηριώδεις λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. Συμβαίνει όταν το σώμα προσπαθεί να απομακρύνει ερεθιστικούς παράγοντες από τη μύτη ή το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, όπως σκόνη, γύρη, μικρόβια ή έντονη μυρωδιά. Αν και φαίνεται απλή διαδικασία, στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα πολύπλοκο αντανακλαστικό που ενεργοποιεί δεκάδες μύες ταυτόχρονα.
Κατά τη διάρκεια του φτερνίσματος, ο εγκέφαλος στέλνει σήματα στους μύες του προσώπου, του λαιμού, του θώρακα και του διαφράγματος για να συσπαστούν ρυθμικά και να εκτοξεύσουν αέρα από τους πνεύμονες με ταχύτητα που μπορεί να φτάσει τα 160 χιλιόμετρα την ώρα. Το στόμα ανοίγει αυτόματα για να απελευθερωθεί η πίεση, ενώ η μύτη εκτοξεύει σταγονίδια που μπορούν να μεταφέρουν μικρόβια, γι’ αυτό και η κάλυψη με μαντήλι ή αγκώνα είναι σημαντική για την υγιεινή.
Ένα ενδιαφέρον γεγονός είναι ότι κατά το φτέρνισμα το σώμα προσωρινά «απενεργοποιεί» ορισμένα αντανακλαστικά, όπως η όραση. Έτσι, οι περισσότεροι άνθρωποι κλείνουν τα μάτια τους ασυνείδητα, γεγονός που προστατεύει τον οφθαλμό από την υψηλή πίεση που αναπτύσσεται στον κεφάλι. Παράλληλα, οι καρδιακοί παλμοί μπορεί να επιβραδυνθούν στιγμιαία λόγω της πίεσης στο θώρακα και των αλλαγών στη ροή του αίματος, αλλά πρόκειται για μια απόλυτα φυσιολογική διαδικασία.
Το φτέρνισμα δεν είναι μόνο ένδειξη ότι το σώμα μας καθαρίζει τον αέρα που εισπνέουμε, αλλά μπορεί και να μας δώσει πληροφορίες για την υγεία μας. Συχνά υποδηλώνει αλλεργίες, κρυολόγημα ή ευαισθησία σε έντονους ερεθιστικούς παράγοντες. Ωστόσο, όταν γίνεται υπερβολικά, μπορεί να είναι σημάδι φλεγμονής ή προβλήματος στο αναπνευστικό.
Συνολικά, το φτέρνισμα είναι ένας φυσικός μηχανισμός προστασίας, ένα εντυπωσιακό παράδειγμα του πώς το ανθρώπινο σώμα αντιδρά για να διατηρήσει την υγεία του. Την επόμενη φορά που θα φτερνιστείτε, θυμηθείτε ότι πρόκειται για μια σύνθετη και σημαντική διαδικασία που συνδυάζει ταχύτητα, αντανακλαστικά και προστασία του οργανισμού.
