Το φτέρνισμα είναι ένας αντανακλαστικός μηχανισμός άμυνας του οργανισμού. Ο βασικός του σκοπός είναι να απομακρύνει από τη μύτη ουσίες που μπορεί να ερεθίζουν το εσωτερικό της, όπως σκόνη, γύρη, καπνός ή μικροοργανισμοί.
Στο εσωτερικό της μύτης υπάρχουν ευαίσθητες νευρικές απολήξεις. Όταν εντοπίσουν έναν ερεθιστικό παράγοντα, στέλνουν σήματα μέσω νεύρων προς τον εγκέφαλο. Στη συνέχεια ενεργοποιείται το αντανακλαστικό του φτερνίσματος: παίρνουμε μια βαθιά εισπνοή και ακολουθεί μια απότομη, ισχυρή εκπνοή που ωθεί τον αέρα έξω από τη μύτη και το στόμα.
Το φτέρνισμα μπορεί να προκληθεί από πολλές διαφορετικές αιτίες. Οι αλλεργίες είναι μία από τις συχνότερες. Η γύρη, τα ακάρεα της σκόνης ή το τρίχωμα ζώων μπορούν να ενεργοποιήσουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να προκαλέσουν επαναλαμβανόμενα φτερνίσματα, συχνά μαζί με καταρροή, φαγούρα ή δακρύρροια.
Μια ίωση ή ένα κρυολόγημα μπορεί επίσης να ερεθίσει τον ρινικό βλεννογόνο. Η φλεγμονή και η αυξημένη παραγωγή βλέννας κάνουν τη μύτη πιο ευαίσθητη, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται συχνότερα το αντανακλαστικό του φτερνίσματος.
Γιατί όμως μερικές φορές φτερνιζόμαστε δύο, τρεις ή και περισσότερες φορές στη σειρά; Ένας βασικός λόγος είναι ότι το πρώτο φτέρνισμα δεν απομακρύνει πάντα πλήρως τον ερεθιστικό παράγοντα. Αν η μύτη εξακολουθεί να δέχεται το ερέθισμα, το νευρικό σύστημα μπορεί να ενεργοποιήσει ξανά το ίδιο αντανακλαστικό.
Επιπλέον, όταν ο ρινικός βλεννογόνος είναι ήδη ερεθισμένος ή φλεγμονώδης, όπως συμβαίνει στις αλλεργίες ή σε ένα κρυολόγημα, μπορεί να είναι πιο ευαίσθητος. Έτσι, ένα μικρό ερέθισμα μπορεί να προκαλέσει διαδοχικά φτερνίσματα.
Σε ορισμένους ανθρώπους, το φτέρνισμα μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και μετά από ξαφνική έκθεση σε έντονο φως. Αυτό το φαινόμενο, γνωστό ως φωτογενές αντανακλαστικό φτερνίσματος, θεωρείται ότι σχετίζεται με τον τρόπο που αλληλεπιδρούν ορισμένα νευρικά σήματα και μπορεί να έχει κληρονομική βάση.
Η έντονη μυρωδιά από άρωμα ή καθαριστικά, ο καπνός, οι αλλαγές στη θερμοκρασία και ο ξηρός αέρας μπορούν επίσης να ερεθίσουν τη μύτη και να προκαλέσουν φτέρνισμα.
Τα περιστασιακά ή διαδοχικά φτερνίσματα συνήθως δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας. Αν όμως είναι πολύ συχνά, επίμονα ή συνοδεύονται από έντονη ρινική συμφόρηση, δυσκολία στην αναπνοή ή άλλα ενοχλητικά συμπτώματα, μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση για αλλεργία ή άλλη αιτία.
Με λίγα λόγια, φτερνιζόμαστε επειδή το σώμα προσπαθεί να καθαρίσει και να προστατεύσει τη μύτη και τους αεραγωγούς. Όταν το ερέθισμα παραμένει ή ο ρινικός βλεννογόνος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος, το φτέρνισμα μπορεί να επαναληφθεί πολλές φορές στη σειρά.
