Παρότι συχνά θεωρείται μια «προσωπική επιλογή», το κάπνισμα αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Σύμφωνα με διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα, ο καπνός του τσιγάρου ευθύνεται κάθε χρόνο για περισσότερους θανάτους από όσους προκαλούν συνολικά η ελονοσία και η φυματίωση, δύο ασθένειες που παραδοσιακά θεωρούνται από τις πιο θανατηφόρες στον κόσμο.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι το κάπνισμα προκαλεί πάνω από 8 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Από αυτούς, περισσότεροι από 7 εκατομμύρια αφορούν ενεργούς καπνιστές, ενώ περίπου 1,2 εκατομμύρια αφορούν μη καπνιστές που εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα. Αντίθετα, η ελονοσία και η φυματίωση, παρά τη σοβαρότητά τους, προκαλούν συνολικά λιγότερους θανάτους σε ετήσια βάση.
Η θανατηφόρα δράση του καπνίσματος δεν περιορίζεται σε μία μόνο ασθένεια. Συνδέεται άμεσα με καρκίνο του πνεύμονα, του λάρυγγα, του στόματος και της ουροδόχου κύστης, αλλά και με καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικά επεισόδια και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Επιπλέον, το κάπνισμα αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, καθιστώντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις, συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας της φυματίωσης.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το κάπνισμα παραμένει ευρέως διαδεδομένο, ακόμη και σε χώρες με υψηλό επίπεδο ενημέρωσης και ανεπτυγμένα συστήματα υγείας. Η εξάρτηση από τη νικοτίνη, η κοινωνική αποδοχή και η επιθετική διαφήμιση στο παρελθόν έχουν συμβάλει στη διαιώνιση της συνήθειας.
Σε αντίθεση με πολλές μολυσματικές ασθένειες, το κάπνισμα είναι σε μεγάλο βαθμό αποτρέψιμο. Η διακοπή του καπνίσματος, σε οποιαδήποτε ηλικία, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών και παρατείνει το προσδόκιμο ζωής. Πολιτικές πρόληψης, ενημέρωσης και υποστήριξης των καπνιστών μπορούν να σώσουν εκατομμύρια ζωές.
Το κάπνισμα δεν είναι απλώς μια κακή συνήθεια· είναι μια παγκόσμια επιδημία με τεράστιο ανθρώπινο κόστος, που ξεπερνά ακόμη και τις πιο γνωστές θανατηφόρες ασθένειες.
