Δεν χρειάζεται να ταξιδέψει κανείς σε άλλη χώρα για να βιώσει κάτι που μοιάζει με τζετ λαγκ. Αρκεί να κοιμάται και να ξυπνά διαφορετικές ώρες τις καθημερινές και τα Σαββατοκύριακα. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται «κοινωνικό τζετ λαγκ» και περιγράφει την αναντιστοιχία ανάμεσα στο βιολογικό ρολόι του οργανισμού και στο πρόγραμμα που επιβάλλουν οι κοινωνικές και επαγγελματικές υποχρεώσεις.
Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει ένα εσωτερικό σύστημα χρονισμού, γνωστό ως κιρκάδιος ρυθμός, το οποίο επηρεάζει τον ύπνο, την εγρήγορση, την έκκριση ορμονών και τη θερμοκρασία του σώματος. Το φυσικό φως αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που ρυθμίζουν αυτό το σύστημα. Όταν, όμως, κάποιος ξυπνά νωρίς για τη δουλειά και κοιμάται πολύ αργότερα το Σαββατοκύριακο, το πρόγραμμά του μπορεί να απομακρυνθεί από τον φυσικό ρυθμό του.
Μια συνηθισμένη συνέπεια είναι η δυσκολία αφύπνισης τη Δευτέρα το πρωί. Ο οργανισμός καλείται να προσαρμοστεί ξανά σε ένα διαφορετικό ωράριο, ενώ η αλλαγή μπορεί να συνοδεύεται από υπνηλία, μειωμένη συγκέντρωση, ευερεθιστότητα και αίσθημα κόπωσης. Η ένταση αυτών των συμπτωμάτων διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τις ώρες ύπνου και το προσωπικό βιολογικό χρονότυπο.
Μελέτες έχουν συνδέσει το κοινωνικό τζετ λαγκ με λιγότερο ευνοϊκούς δείκτες μεταβολικής υγείας και αυξημένο κίνδυνο ορισμένων προβλημάτων. Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές δεν αποδεικνύουν ότι η ασυμφωνία του ωραρίου είναι από μόνη της η μοναδική αιτία. Ρόλο μπορεί να παίζουν και άλλες συνήθειες, όπως η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα και η συνολική διάρκεια του ύπνου.
Η πιο πρακτική αντιμετώπιση είναι η διατήρηση σχετικά σταθερών ωρών ύπνου και αφύπνισης σε όλη τη διάρκεια της εβδομάδας. Η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί, ο περιορισμός της καφεΐνης αργά μέσα στην ημέρα και η αποφυγή μεγάλων διαφορών στο ωράριο του Σαββατοκύριακου μπορούν επίσης να βοηθήσουν. Στόχος δεν είναι ένα άκαμπτο πρόγραμμα, αλλά ένας ρυθμός που επιτρέπει στον οργανισμό να ξεκουράζεται επαρκώς και να λειτουργεί πιο ομαλά.
