Όταν κατά τη διάρκεια του μπάνιου ή της κολύμβησης καταπιούμε λίγο νερό «στραβά» και αυτό περάσει προς την αναπνευστική οδό, η αντίδραση του σώματος είναι σχεδόν στιγμιαία. Ένας ξαφνικός βήχας, ένα έντονο αίσθημα πνιγμού ή η ανάγκη να πάρουμε βαθιά ανάσα είναι τρόποι με τους οποίους ο οργανισμός προσπαθεί να προστατεύσει τους πνεύμονες.
Κανονικά, όταν καταπίνουμε, η τροφή και τα υγρά πρέπει να κατευθύνονται προς τον οισοφάγο, ενώ ο αέρας περνά από την τραχεία. Στην είσοδο της αναπνευστικής οδού υπάρχει ο λάρυγγας, ο οποίος διαθέτει μηχανισμούς που βοηθούν να αποτρέπεται η είσοδος υλικών στους αεραγωγούς.
Κατά την κατάποση, διάφοροι μύες συνεργάζονται ώστε να κλείσει προσωρινά η είσοδος προς την τραχεία. Αν όμως μια μικρή ποσότητα νερού κατευθυνθεί προς λάθος σημείο, ειδικοί αισθητήρες στην περιοχή αντιλαμβάνονται το ερέθισμα.
Τότε ενεργοποιείται το αντανακλαστικό του βήχα. Οι μύες του αναπνευστικού συστήματος συσπώνται και ο αέρας ωθείται απότομα προς τα έξω. Η μεγάλη ταχύτητα της εκπνοής βοηθά στην απομάκρυνση του υγρού ή άλλων ερεθιστικών ουσιών από τους αεραγωγούς.
Μπορεί επίσης να αισθανθούμε ότι «κόπηκε» για λίγο η αναπνοή μας. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αεραγωγοί προστατεύονται προσωρινά και οι μύες του λάρυγγα μπορεί να αντιδράσουν έντονα στο ερέθισμα. Η αίσθηση είναι συχνά πολύ δυσάρεστη, ακόμη και όταν η ποσότητα του νερού είναι ελάχιστη.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, μετά από μερικούς δυνατούς βήχες η κατάσταση επανέρχεται γρήγορα στο φυσιολογικό. Ο βήχας μπορεί μάλιστα να συνεχιστεί για λίγο, επειδή οι αεραγωγοί παραμένουν ερεθισμένοι.
Ωστόσο, η είσοδος σημαντικής ποσότητας νερού στους πνεύμονες είναι σοβαρό περιστατικό. Αν μετά από ένα συμβάν στο νερό κάποιος παρουσιάζει επίμονο βήχα, δυσκολία στην αναπνοή, πόνο στο στήθος, σύγχυση, υπνηλία ή αλλαγή στο χρώμα των χειλιών, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η αντίδραση που αισθανόμαστε όταν «πάει νερό στον λάθος δρόμο» αποτελεί επομένως έναν από τους πιο γρήγορους μηχανισμούς προστασίας του οργανισμού. Πριν ακόμη προλάβουμε να σκεφτούμε τι συνέβη, το νευρικό σύστημα έχει ήδη ενεργοποιήσει τον βήχα και άλλες κινήσεις που βοηθούν να παραμείνουν οι αεραγωγοί όσο το δυνατόν πιο καθαροί.
