Η ναυτία είναι εκείνη η δυσάρεστη αίσθηση ότι το στομάχι ανακατεύεται και μπορεί να ακολουθήσει εμετός. Αν και συχνά τη συνδέουμε αποκλειστικά με κάτι που φάγαμε, στην πραγματικότητα μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς διαφορετικούς λόγους. Πρόκειται περισσότερο για μια αντίδραση ολόκληρου του οργανισμού παρά για ένα απλό «πρόβλημα του στομαχιού».
Η διαδικασία ξεκινά στον εγκέφαλο, όπου συγκεντρώνονται πληροφορίες από διαφορετικά σημεία του σώματος. Το πεπτικό σύστημα στέλνει σήματα σχετικά με το περιεχόμενο και την κατάσταση του στομάχου και του εντέρου, ενώ το αιθουσαίο σύστημα στο εσωτερικό του αυτιού ενημερώνει τον εγκέφαλο για την κίνηση και την ισορροπία.
Αυτό εξηγεί και τη ναυτία κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού. Τα μάτια μπορεί να αντιλαμβάνονται ότι βρισκόμαστε μέσα σε ένα σχετικά σταθερό όχημα, ενώ το εσωτερικό αυτί καταγράφει συνεχείς κινήσεις. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις πληροφορίες μπορεί να προκαλέσει τη χαρακτηριστική αίσθηση ανακατώματος.
Παράλληλα, ο εγκέφαλος μπορεί να ενεργοποιήσει το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Τότε εμφανίζονται συμπτώματα όπως αυξημένη εφίδρωση, ωχρότητα, περισσότερα σάλια, αλλαγές στους καρδιακούς παλμούς και αίσθημα αδυναμίας. Το σώμα ουσιαστικά προετοιμάζεται για την πιθανότητα εμετού.
Η ναυτία μπορεί επίσης να εμφανιστεί όταν ο οργανισμός αντιληφθεί ουσίες που θεωρεί δυνητικά επιβλαβείς. Ορισμένες λοιμώξεις, τροφικές δηλητηριάσεις, φάρμακα, μεγάλες ποσότητες φαγητού ή αλκοόλ μπορούν να επηρεάσουν το πεπτικό και το νευρικό σύστημα και να ενεργοποιήσουν τους αντίστοιχους μηχανισμούς.
Ακόμη και έντονα συναισθήματα μπορούν να προκαλέσουν ναυτία. Το άγχος και ο φόβος επηρεάζουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα και μπορούν να αλλάξουν προσωρινά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το πεπτικό σύστημα.
Ο εμετός, όταν τελικά συμβεί, αποτελεί έναν ακόμη αμυντικό μηχανισμό. Οι μύες του στομάχου, του διαφράγματος και της κοιλιάς συνεργάζονται ώστε το περιεχόμενο του στομάχου να απομακρυνθεί.
Έτσι, η ναυτία δεν είναι απλώς ένα μήνυμα ότι «κάτι πείραξε το στομάχι». Είναι ένα σύνθετο σήμα συναγερμού, στο οποίο συμμετέχουν ο εγκέφαλος, το πεπτικό σύστημα, το εσωτερικό αυτί και το αυτόνομο νευρικό σύστημα.
