Έχει συμβεί σχεδόν σε όλους: σηκωνόμαστε από τη θέση μας, πηγαίνουμε σε ένα άλλο δωμάτιο για να κάνουμε κάτι συγκεκριμένο και, μόλις περάσουμε την πόρτα, δεν θυμόμαστε πλέον τι θέλαμε. Για λίγα δευτερόλεπτα προσπαθούμε να ανακαλέσουμε τον λόγο για τον οποίο μετακινηθήκαμε. Το φαινόμενο αυτό είναι αρκετά συνηθισμένο και συνδέεται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος οργανώνει και διαχειρίζεται τις πληροφορίες.
Μια από τις βασικές εξηγήσεις σχετίζεται με τη λεγόμενη «επίδραση της πόρτας». Όταν μετακινούμαστε από έναν χώρο σε έναν άλλο, ο εγκέφαλος μπορεί να αντιμετωπίσει την αλλαγή του περιβάλλοντος ως ένα είδος ορίου ανάμεσα σε διαφορετικά γεγονότα. Η αλλαγή αυτή ενδέχεται να επηρεάσει προσωρινά την πρόσβαση σε πληροφορίες που κρατούσαμε ενεργές στη μνήμη μας.
Η μνήμη εργασίας, δηλαδή το σύστημα που μας επιτρέπει να διατηρούμε για λίγο μια πληροφορία και να τη χρησιμοποιούμε, έχει περιορισμένη χωρητικότητα. Αν την ώρα που πηγαίνουμε σε ένα δωμάτιο προκύψει κάποια άλλη σκέψη, ένας ήχος, ένα μήνυμα στο κινητό ή μια νέα υποχρέωση, η αρχική μας πρόθεση μπορεί εύκολα να αποδυναμωθεί. Έτσι, δεν είναι απαραίτητα η πόρτα που προκαλεί την «απώλεια» της σκέψης, αλλά ο συνδυασμός αλλαγής περιβάλλοντος και περιορισμένης προσοχής.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν είμαστε κουρασμένοι, αγχωμένοι ή έχουμε πολλές εκκρεμότητες στο μυαλό μας. Όσο περισσότερες πληροφορίες προσπαθούμε να διαχειριστούμε ταυτόχρονα, τόσο ευκολότερο είναι να ξεχάσουμε μια απλή καθημερινή πρόθεση.
Υπάρχει, όμως, ένα μικρό κόλπο που μπορεί να βοηθήσει. Αν ξεχάσουμε γιατί μπήκαμε σε ένα δωμάτιο, μπορούμε να επιστρέψουμε για λίγο στον προηγούμενο χώρο. Η επαναφορά του αρχικού περιβάλλοντος μπορεί να λειτουργήσει ως υπενθύμιση και να βοηθήσει την ανάκληση της σκέψης.
Το συγκεκριμένο φαινόμενο, επομένως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουμε «κακή μνήμη». Αποτελεί συχνά μια φυσιολογική συνέπεια του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος διαχειρίζεται την προσοχή, τη μνήμη και τις συνεχείς αλλαγές στο περιβάλλον μας.
