Έχει συμβεί σχεδόν σε όλους: συναντάμε έναν άνθρωπο που γνωρίζουμε καλά, ξέρουμε ποιος είναι, θυμόμαστε τη δουλειά του, τη φωνή του ή ακόμη και μια συζήτηση που είχαμε μαζί του, αλλά εκείνη τη στιγμή το όνομά του μοιάζει να έχει εξαφανιστεί από τη μνήμη μας. Όσο περισσότερο προσπαθούμε να το θυμηθούμε, τόσο πιο δύσκολο φαίνεται. Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «στην άκρη της γλώσσας» και συνήθως αποτελεί φυσιολογικό μέρος της λειτουργίας της μνήμης.
Τα ονόματα έχουν μια ιδιαιτερότητα: συχνά αποτελούν αυθαίρετες πληροφορίες που δεν συνδέονται απαραίτητα με κάποιο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του ανθρώπου. Είναι διαφορετικό να θυμόμαστε ότι κάποιος εργάζεται ως γιατρός ή ότι έχει έναν σκύλο από το να ανακαλέσουμε αμέσως το όνομα «Γιώργος» ή «Μαρία». Το όνομα λειτουργεί ως ξεχωριστή λεκτική πληροφορία και μπορεί να χρειάζεται περισσότερα βήματα για να ανακτηθεί.
Η μνήμη, επίσης, δεν λειτουργεί σαν ένα τέλεια οργανωμένο αρχείο. Όταν βλέπουμε ένα γνώριμο πρόσωπο, ο εγκέφαλος μπορεί να αναγνωρίσει αμέσως την ταυτότητά του, χωρίς όμως να ενεργοποιήσει ταυτόχρονα την αντίστοιχη λέξη. Έτσι, έχουμε την αίσθηση ότι γνωρίζουμε την απάντηση, αλλά δεν μπορούμε να την εκφράσουμε εκείνη τη στιγμή.
Η κούραση, το άγχος και η διάσπαση της προσοχής μπορούν να κάνουν το φαινόμενο συχνότερο. Όταν ο εγκέφαλος διαχειρίζεται πολλές πληροφορίες ταυτόχρονα, η ανάκληση μιας συγκεκριμένης λέξης μπορεί να γίνει πιο δύσκολη. Το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν γνωρίζουμε πολλούς ανθρώπους με παρόμοια ονόματα ή όταν έχουμε γνωρίσει πρόσφατα κάποιον και δεν έχουμε προλάβει να δημιουργήσουμε ισχυρή μνημονική σύνδεση.
Παράξενο είναι ότι αρκετές φορές το όνομα εμφανίζεται μόνο του λίγα λεπτά αργότερα, όταν έχουμε σταματήσει να το αναζητούμε. Αυτό συμβαίνει επειδή η διαδικασία ανάκλησης μπορεί να συνεχίζεται χωρίς συνειδητή προσπάθεια και τελικά να ενεργοποιείται η σωστή πληροφορία.
Επομένως, το να ξεχνάμε περιστασιακά ένα όνομα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η μνήμη μας παρουσιάζει πρόβλημα. Είναι κυρίως μια υπενθύμιση ότι η ανθρώπινη μνήμη δεν αποθηκεύει και δεν ανακτά τις πληροφορίες με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί ένας υπολογιστής. Μερικές φορές, η πληροφορία υπάρχει κανονικά στον εγκέφαλο, απλώς χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο για να βρεθεί.
