Ένα απότομο σήκωμα από το κρεβάτι μπορεί να συνοδευτεί από ζάλη, αστάθεια, θολή όραση ή ακόμη και την αίσθηση ότι «φεύγει» για λίγο το έδαφος κάτω από τα πόδια μας. Το φαινόμενο είναι αρκετά συνηθισμένο και συνδέεται με τον τρόπο με τον οποίο το κυκλοφορικό σύστημα προσαρμόζεται στην αλλαγή της στάσης του σώματος.
Όταν είμαστε ξαπλωμένοι, το αίμα κατανέμεται σχετικά ομοιόμορφα στο σώμα. Μόλις σηκωθούμε όρθιοι, η βαρύτητα προκαλεί προσωρινή συγκέντρωση μεγαλύτερης ποσότητας αίματος στα κάτω άκρα και στην περιοχή της κοιλιάς. Αυτό σημαίνει ότι για λίγα δευτερόλεπτα επιστρέφει λιγότερο αίμα στην καρδιά, με αποτέλεσμα να μπορεί να μειωθεί προσωρινά η ποσότητα αίματος που η καρδιά διοχετεύει στην κυκλοφορία.
Ο οργανισμός διαθέτει έναν αυτόματο μηχανισμό για να αντιμετωπίζει αυτή την αλλαγή. Ειδικοί αισθητήρες που βρίσκονται στα τοιχώματα μεγάλων αρτηριών, γνωστοί ως τασεοϋποδοχείς, αντιλαμβάνονται τη μεταβολή της πίεσης και στέλνουν σήματα στο νευρικό σύστημα. Ως απάντηση, αυξάνεται ο καρδιακός ρυθμός και προκαλείται σύσπαση ορισμένων αιμοφόρων αγγείων. Με αυτόν τον τρόπο, η αρτηριακή πίεση επανέρχεται γρήγορα και διατηρείται επαρκής ροή αίματος προς τον εγκέφαλο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, η προσαρμογή δεν είναι αρκετά γρήγορη ή αποτελεσματική. Μπορεί τότε να εμφανιστεί ορθοστατική υπόταση, δηλαδή σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης μετά την έγερση. Η κατάσταση μπορεί να είναι πιο πιθανή σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, σε ανθρώπους που είναι αφυδατωμένοι ή μετά από παρατεταμένη ακινησία. Ορισμένα φάρμακα και προβλήματα του αυτόνομου νευρικού συστήματος μπορούν επίσης να επηρεάσουν τον συγκεκριμένο μηχανισμό.
Για να περιορίσετε την πιθανότητα ζάλης, μπορείτε να αποφεύγετε τις απότομες κινήσεις. Καθίστε πρώτα στην άκρη του κρεβατιού για λίγα δευτερόλεπτα, κουνήστε τα πόδια και στη συνέχεια σηκωθείτε αργά. Η επαρκής πρόσληψη υγρών, όταν δεν υπάρχει ιατρικός λόγος για περιορισμό τους, μπορεί επίσης να βοηθήσει.
Ένα περιστασιακό αίσθημα ζάλης συνήθως υποχωρεί γρήγορα. Αν όμως η ζάλη εμφανίζεται συχνά, προκαλεί λιποθυμίες ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Η απότομη αλλαγή στάσης είναι μια καθημερινή δοκιμασία για το κυκλοφορικό σύστημα, το οποίο συνήθως προσαρμόζεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
