Το στόμα φιλοξενεί εκατοντάδες διαφορετικά είδη μικροοργανισμών, τα οποία συνθέτουν ένα σύνθετο οικοσύστημα γνωστό ως στοματικό μικροβίωμα. Βακτήρια, μύκητες και άλλοι μικροοργανισμοί συνυπάρχουν στην επιφάνεια της γλώσσας, στα ούλα, στα δόντια και στο σάλιο. Η παρουσία τους δεν είναι απαραίτητα επιβλαβής. Πολλοί από αυτούς αποτελούν φυσιολογικό μέρος της στοματικής κοιλότητας και συμμετέχουν στη διατήρηση της ισορροπίας της.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν μεταβάλλεται η σύνθεση αυτού του μικροβιακού πληθυσμού. Η συχνή κατανάλωση ζάχαρης, η ανεπαρκής στοματική υγιεινή, το κάπνισμα και ορισμένες παθήσεις μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών που συνδέονται με την εμφάνιση οδοντικών και ουλικών προβλημάτων.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η οδοντική πλάκα. Πρόκειται για ένα οργανωμένο στρώμα μικροοργανισμών που προσκολλάται στις επιφάνειες των δοντιών. Όταν τα βακτήρια της πλάκας μεταβολίζουν σάκχαρα, παράγουν οξέα τα οποία μπορούν να απομακρύνουν μέταλλα από την αδαμαντίνη. Η επαναλαμβανόμενη διαδικασία αυξάνει τον κίνδυνο τερηδόνας.
Η μικροβιακή ισορροπία επηρεάζει και την υγεία των ούλων. Η συσσώρευση πλάκας κοντά στη γραμμή των ούλων μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, ερυθρότητα και αιμορραγία. Αν η κατάσταση εξελιχθεί, μπορεί να αναπτυχθεί περιοδοντίτιδα, η οποία επηρεάζει τους ιστούς που στηρίζουν τα δόντια.
Η καθημερινή φροντίδα αποτελεί βασικό μέσο προστασίας. Το βούρτσισμα δύο φορές την ημέρα με φθοριούχο οδοντόκρεμα, ο καθαρισμός των μεσοδόντιων διαστημάτων και οι τακτικές επισκέψεις στον οδοντίατρο συμβάλλουν στον περιορισμό της επιβλαβούς πλάκας.
Η υπερβολική χρήση αντισηπτικών στοματικών διαλυμάτων χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμη, καθώς μπορεί να επηρεάσει και μικροοργανισμούς που συμμετέχουν στη φυσιολογική ισορροπία του στόματος.
Το στοματικό μικροβίωμα αποτελεί πεδίο αυξανόμενου επιστημονικού ενδιαφέροντος. Η κατανόησή του βοηθά να γίνει σαφές ότι η στοματική υγεία δεν εξαρτάται μόνο από την καθαριότητα των δοντιών, αλλά και από την ισορροπία ενός ολόκληρου μικροβιακού οικοσυστήματος.
