Το ανοιγοκλείσιμο των ματιών είναι μία από τις πιο συχνές κινήσεις του ανθρώπινου σώματος και τις περισσότερες φορές δεν το προσέχουμε καν. Συμβαίνει αυτόματα, ακόμη και όταν είμαστε απόλυτα συγκεντρωμένοι σε μια συζήτηση, στην οδήγηση ή σε μια οθόνη. Παρότι μοιάζει με μια ασήμαντη κίνηση, κάθε βλεφάρισμα επιτελεί σημαντικές λειτουργίες για την υγεία των ματιών.
Κάθε φορά που κλείνουν τα βλέφαρα, απλώνουν πάνω στον κερατοειδή ένα λεπτό στρώμα δακρυϊκού υγρού. Το στρώμα αυτό βοηθά να διατηρείται η επιφάνεια του ματιού υγρή και ομαλή. Παράλληλα, περιέχει ουσίες που συμβάλλουν στην προστασία της επιφάνειας από μικροοργανισμούς.
Το βλεφάρισμα λειτουργεί επίσης σαν ένα μικροσκοπικό «καθάρισμα». Οι κινήσεις των βλεφάρων απομακρύνουν μικροσκοπικά σωματίδια από την επιφάνεια του ματιού και βοηθούν τα δάκρυα να μετακινούνται προς τα μικρά ανοίγματα από όπου αποχετεύονται.
Η συχνότητα του βλεφαρίσματος δεν είναι σταθερή. Όταν μιλάμε με κάποιον ή όταν δεν είμαστε ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι, μπορεί να ανοιγοκλείνουμε τα μάτια αρκετά συχνά. Όταν όμως διαβάζουμε ή κοιτάζουμε επίμονα μια οθόνη, η συχνότητα συνήθως μειώνεται. Αυτό σημαίνει ότι η επιφάνεια του ματιού παραμένει περισσότερη ώρα χωρίς να ανανεωθεί το δακρυϊκό της στρώμα.
Γι’ αυτό, μετά από αρκετή ώρα μπροστά σε υπολογιστή ή κινητό, μπορεί να αισθανθούμε ξηρότητα, κάψιμο, τσούξιμο ή κόπωση στα μάτια. Το πρόβλημα δεν οφείλεται απαραίτητα στην ίδια την οθόνη, αλλά και στο γεγονός ότι η συνεχής προσήλωση σε ένα κοντινό αντικείμενο αλλάζει τη συμπεριφορά του βλεφαρίσματος.
Το βλεφάρισμα αποτελεί επίσης μέρος ενός προστατευτικού αντανακλαστικού. Αν κάτι πλησιάσει ξαφνικά το μάτι, τα βλέφαρα μπορούν να κλείσουν σχεδόν ακαριαία, περιορίζοντας την πιθανότητα τραυματισμού.
Είναι ενδιαφέρον ότι δεν χρειάζεται να αποφασίσουμε συνειδητά πότε θα βλεφαρίσουμε. Το νευρικό σύστημα ρυθμίζει σε μεγάλο βαθμό αυτή την κίνηση και προσαρμόζει τη συχνότητά της ανάλογα με την κατάσταση. Το ίδιο το βλεφάρισμα διαρκεί ελάχιστα, γι’ αυτό και συνήθως δεν αντιλαμβανόμαστε ότι διακόψαμε για μια στιγμή την όρασή μας.
Έτσι, μια κίνηση που επαναλαμβάνεται χιλιάδες φορές μέσα στην ημέρα λειτουργεί αθόρυβα ως βασικός μηχανισμός συντήρησης και προστασίας των ματιών. Χωρίς αυτήν, η επιφάνεια του ματιού θα ξεραινόταν πολύ πιο εύκολα και η προστασία της από μικροσκοπικά σωματίδια θα ήταν σημαντικά μικρότερη.
