Δύο τρόφιμα μπορεί να αναγράφουν ακριβώς τον ίδιο αριθμό θερμίδων στη συσκευασία τους, αλλά να προσφέρουν εντελώς διαφορετικά θρεπτικά συστατικά. Αυτό συμβαίνει επειδή η ενεργειακή αξία ενός τροφίμου δεν αποτυπώνει από μόνη της την ποιότητά του ούτε δείχνει πόσο συμβάλλει στην κάλυψη των αναγκών του οργανισμού.
Οι θερμίδες εκφράζουν την ενέργεια που μπορεί να αξιοποιήσει το σώμα από την τροφή. Δεν περιγράφουν, όμως, την ποσότητα των βιταμινών, των μετάλλων, των φυτικών ινών ή των απαραίτητων λιπαρών οξέων που περιέχει. Έτσι, μια μερίδα γλυκού και μια αντίστοιχης ενεργειακής αξίας μερίδα ξηρών καρπών μπορεί να προσφέρουν τον ίδιο αριθμό θερμίδων, αλλά να διαφέρουν σημαντικά ως προς τη θρεπτική τους σύσταση.
Οι ξηροί καρποί, για παράδειγμα, περιέχουν κυρίως ακόρεστα λιπαρά, πρωτεΐνες, φυτικές ίνες και διάφορα μικροθρεπτικά συστατικά, όπως μαγνήσιο και βιταμίνη Ε. Αντίθετα, ένα γλυκό που βασίζεται κυρίως στη ζάχαρη και σε ορισμένα λιπαρά μπορεί να προσφέρει λιγότερες φυτικές ίνες και μικρότερες ποσότητες συγκεκριμένων βιταμινών και μετάλλων. Η σύγκριση αυτή, βέβαια, εξαρτάται από τη συνταγή και τα συστατικά κάθε προϊόντος.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η επίδραση του τροφίμου στον κορεσμό, δηλαδή στο αίσθημα πληρότητας μετά το γεύμα. Οι πρωτεΐνες και οι φυτικές ίνες μπορούν να συμβάλουν στον καλύτερο έλεγχο της πείνας, ενώ η υφή, ο όγκος και ο βαθμός επεξεργασίας επηρεάζουν επίσης την εμπειρία της κατανάλωσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα τρόφιμο με περισσότερες φυτικές ίνες είναι πάντοτε η καλύτερη επιλογή σε κάθε περίσταση, αλλά ότι οι θερμίδες αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας.
Η θρεπτική αξία συνδέεται ακόμη με τη συνολική διατροφική σύνθεση. Ένα τρόφιμο μπορεί να περιέχει αρκετές θερμίδες και παράλληλα να προσφέρει σημαντικά θρεπτικά συστατικά, ενώ ένα άλλο να παρέχει κυρίως ενέργεια με περιορισμένη ποικιλία θρεπτικών στοιχείων.
Γι’ αυτό, όταν συγκρίνουμε προϊόντα, είναι χρήσιμο να εξετάζουμε όχι μόνο τις θερμίδες, αλλά και τις πρωτεΐνες, τις φυτικές ίνες, τα σάκχαρα, τα κορεσμένα λιπαρά, το αλάτι και τα υπόλοιπα συστατικά. Η ισορροπημένη διατροφή δεν βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των θερμίδων, αλλά στην ποικιλία και στην ποιότητα των τροφίμων που καταναλώνουμε καθημερινά.
