Η βιταμίνη Β12 χρειάζεται σε μικρές ποσότητες, αλλά ο ρόλος της στον οργανισμό είναι καθοριστικός. Συμμετέχει στη δημιουργία των ερυθρών αιμοσφαιρίων, στη σύνθεση του DNA και στη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος. Η ανεπάρκειά της μπορεί να αναπτυχθεί σταδιακά και να παραμείνει απαρατήρητη για μεγάλο διάστημα.
Μία από τις βασικές λειτουργίες της Β12 είναι η συμμετοχή στη διατήρηση της μυελίνης, του προστατευτικού περιβλήματος που περιβάλλει πολλές νευρικές ίνες και διευκολύνει τη μετάδοση των νευρικών σημάτων. Όταν υπάρχει σημαντική έλλειψη, μπορεί να εμφανιστούν μουδιάσματα, μυρμηγκιάσματα, προβλήματα ισορροπίας ή δυσκολίες στη μνήμη και στη συγκέντρωση.
Παράλληλα, η βιταμίνη είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η ανεπάρκεια μπορεί να προκαλέσει μεγαλοβλαστική αναιμία, η οποία ενδέχεται να συνοδεύεται από κόπωση, αδυναμία, ωχρότητα και δύσπνοια κατά την προσπάθεια. Τα νευρολογικά συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς εμφανή αναιμία, γι’ αυτό η απουσία κόπωσης δεν αποκλείει την έλλειψη.
Η Β12 βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως το κρέας, τα ψάρια, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά. Τα άτομα που ακολουθούν αυστηρά φυτική διατροφή χρειάζονται αξιόπιστες εμπλουτισμένες πηγές ή συμπλήρωμα, σύμφωνα με τις ανάγκες τους.
Η ανεπάρκεια δεν οφείλεται πάντα στη διατροφή. Ορισμένες παθήσεις του στομάχου ή του λεπτού εντέρου μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της βιταμίνης. Παράγοντες κινδύνου είναι επίσης η κακοήθης αναιμία, ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις στο πεπτικό σύστημα και η μακροχρόνια χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, όπως η μετφορμίνη ή ορισμένα φάρμακα που μειώνουν το γαστρικό οξύ.
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και σε εξετάσεις αίματος, με πρόσθετες εξετάσεις όταν τα αποτελέσματα δεν είναι ξεκάθαρα. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει συμπληρώματα από το στόμα ή ενέσεις, ανάλογα με την αιτία και τη σοβαρότητα.
Η έγκαιρη αναγνώριση είναι σημαντική, επειδή ορισμένες νευρολογικές βλάβες μπορεί να μην αποκατασταθούν πλήρως εάν η ανεπάρκεια παραμείνει χωρίς θεραπεία για μεγάλο διάστημα. Επίμονα μουδιάσματα, διαταραχές ισορροπίας ή ανεξήγητη αναιμία χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
