Το να περπατάμε σε ανώμαλο έδαφος ή να στρέφουμε γρήγορα το κεφάλι χωρίς να χάνουμε την ισορροπία μας απαιτεί τη συνεργασία πολλών συστημάτων. Ένα από τα σημαντικότερα βρίσκεται βαθιά μέσα στο αυτί και ονομάζεται αιθουσαίο σύστημα.
Το εσωτερικό αυτί δεν συμμετέχει μόνο στην ακοή. Περιλαμβάνει επίσης δομές που ανιχνεύουν την κίνηση και τη θέση του κεφαλιού. Οι τρεις ημικύκλιοι σωλήνες ανταποκρίνονται κυρίως στις περιστροφικές κινήσεις, ενώ άλλες δομές, το ελλειπτικό και το σφαιρικό κυστίδιο, συμβάλλουν στην ανίχνευση γραμμικών επιταχύνσεων και της επίδρασης της βαρύτητας.
Οι πληροφορίες αυτές μεταφέρονται στον εγκέφαλο, ο οποίος τις συνδυάζει με τα σήματα από τα μάτια και τους αισθητήρες των μυών και των αρθρώσεων. Έτσι μπορούμε να αντιλαμβανόμαστε τη θέση του σώματος και να κάνουμε τις απαραίτητες διορθώσεις όταν περπατάμε ή στεκόμαστε όρθιοι.
Όταν διαταράσσεται η λειτουργία του αιθουσαίου συστήματος, μπορεί να εμφανιστεί ίλιγγος, δηλαδή η αίσθηση ότι εμείς ή το περιβάλλον περιστρέφεται. Άλλα συμπτώματα είναι η αστάθεια, η ναυτία και η δυσκολία στο περπάτημα. Ο ίλιγγος δεν αποτελεί διάγνωση από μόνος του, καθώς μπορεί να προκύπτει από διαφορετικές αιτίες.
Μία συχνή αιτία είναι ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης, κατά τον οποίο μικροσκοπικοί κρύσταλλοι μετακινούνται σε περιοχή του εσωτερικού αυτιού όπου δεν θα έπρεπε να βρίσκονται. Αυτό μπορεί να προκαλεί σύντομα επεισόδια περιστροφικής ζάλης όταν κάποιος γυρίζει στο κρεβάτι ή στρέφει το κεφάλι προς συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ειδικοί χειρισμοί επανατοποθέτησης των κρυστάλλων, ενώ σε άλλες μπορεί να χρειάζεται αιθουσαία αποκατάσταση ή διαφορετική θεραπεία.
Ο ξαφνικός ίλιγγος που συνοδεύεται από αδυναμία, δυσκολία στην ομιλία, διπλωπία, έντονο νέο πονοκέφαλο ή αδυναμία βάδισης απαιτεί επείγουσα αξιολόγηση, καθώς μπορεί να υποδηλώνει νευρολογικό πρόβλημα.
Η ισορροπία δεν εξαρτάται από ένα μόνο όργανο. Η συνεργασία του εσωτερικού αυτιού, της όρασης και του νευρικού συστήματος επιτρέπει τις καθημερινές κινήσεις που συνήθως θεωρούμε αυτονόητες.
