Όταν ανεβαίνουμε σε μεγάλο υψόμετρο, το σώμα μας έρχεται αντιμέτωπο με μια σημαντική αλλαγή στο περιβάλλον: η ατμοσφαιρική πίεση μειώνεται και μαζί της μειώνεται η διαθέσιμη ποσότητα οξυγόνου σε κάθε αναπνοή. Παρότι το ποσοστό του οξυγόνου στον αέρα παραμένει περίπου ίδιο, η χαμηλότερη πίεση κάνει δυσκολότερη την πρόσληψη και μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς.
Ο οργανισμός αντιλαμβάνεται γρήγορα αυτή την αλλαγή. Οι αισθητήρες που βρίσκονται κυρίως στις καρωτίδες και την αορτή ανιχνεύουν τη μειωμένη διαθεσιμότητα οξυγόνου και στέλνουν σήματα στον εγκέφαλο. Ως αποτέλεσμα, αυξάνεται ο ρυθμός και το βάθος της αναπνοής, ώστε να εισέρχεται περισσότερο οξυγόνο στους πνεύμονες. Παράλληλα, μπορεί να αυξηθεί προσωρινά και ο καρδιακός ρυθμός, προκειμένου να μεταφέρεται αποτελεσματικότερα το διαθέσιμο οξυγόνο.
Ωστόσο, αυτές οι άμεσες αντιδράσεις δεν αρκούν για πλήρη προσαρμογή. Γι’ αυτό ο οργανισμός χρειάζεται χρόνο. Κατά τις επόμενες ημέρες, οι νεφροί και το αίμα συμμετέχουν σε μια σειρά αλλαγών που βοηθούν στη βελτίωση της μεταφοράς οξυγόνου. Οι νεφροί αυξάνουν την παραγωγή μιας ορμόνης που ονομάζεται ερυθροποιητίνη (EPO). Η ορμόνη αυτή διεγείρει τον μυελό των οστών να παράγει περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο μέσω της αιμοσφαιρίνης.
Παράλληλα, πραγματοποιούνται προσαρμογές στους πνεύμονες, στην κυκλοφορία του αίματος και στους ιστούς. Οι αλλαγές αυτές δεν συμβαίνουν στιγμιαία, επειδή απαιτούν χρόνο για να τροποποιηθεί η παραγωγή κυττάρων και να προσαρμοστούν οι λειτουργίες του οργανισμού.
Κατά το διάστημα της προσαρμογής μπορεί να εμφανιστούν πονοκέφαλος, κόπωση, ζάλη, δύσπνοια ή διαταραχές στον ύπνο, ιδιαίτερα όταν η άνοδος γίνεται γρήγορα. Η σταδιακή ανάβαση δίνει στον οργανισμό περισσότερο χρόνο για να προσαρμοστεί.
Έτσι, η προσαρμογή στο υψόμετρο είναι ουσιαστικά μια διαδικασία κατά την οποία το σώμα αναδιοργανώνει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνει, μεταφέρει και χρησιμοποιεί το οξυγόνο. Ο χρόνος που απαιτείται εξαρτάται από το υψόμετρο, την ταχύτητα της ανόδου και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου.
