Όταν ένας ιός καταφέρει να εισέλθει στον οργανισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα δεν μένει αδρανές. Ακόμη και πριν εμφανιστούν συμπτώματα, ξεκινά μια σειρά από μηχανισμούς που έχουν ως στόχο να εντοπίσουν τον εισβολέα, να περιορίσουν την εξάπλωσή του και τελικά να τον αντιμετωπίσουν.
Οι ιοί είναι ιδιαίτεροι μικροοργανισμοί, καθώς δεν μπορούν να πολλαπλασιαστούν ανεξάρτητα όπως πολλά βακτήρια. Χρησιμοποιούν κύτταρα του οργανισμού για να δημιουργήσουν νέα αντίγραφά τους. Για να το πετύχουν, εισέρχονται σε κατάλληλα κύτταρα και αξιοποιούν τους μηχανισμούς τους. Το γεγονός αυτό κινητοποιεί γρήγορα την άμυνα του οργανισμού.
Ένα από τα πρώτα επίπεδα προστασίας είναι η έμφυτη ανοσία. Τα κύτταρα μπορούν να αντιληφθούν μοριακά χαρακτηριστικά που συνδέονται με ιούς και να ενεργοποιήσουν μηχανισμούς άμυνας. Ανάμεσα στις ουσίες που παράγονται είναι οι ιντερφερόνες, οι οποίες βοηθούν τα κύτταρα να περιορίσουν την ικανότητα του ιού να πολλαπλασιάζεται και ενημερώνουν γειτονικά κύτταρα ότι υπάρχει απειλή.
Παράλληλα, ενεργοποιούνται κύτταρα του ανοσοποιητικού που μπορούν να αναγνωρίσουν και να καταστρέψουν κύτταρα τα οποία έχουν προσβληθεί. Η αντίδραση αυτή αποτελεί μέρος της προσπάθειας του οργανισμού να περιορίσει την εξάπλωση του ιού πριν προλάβει να πολλαπλασιαστεί ανεξέλεγκτα.
Στη συνέχεια, σημαντικό ρόλο αναλαμβάνει η επίκτητη ανοσία. Ειδικά κύτταρα παρουσιάζουν τμήματα του ιού στα λεμφοκύτταρα, βοηθώντας το ανοσοποιητικό σύστημα να δημιουργήσει μια πιο στοχευμένη απάντηση. Τα Β λεμφοκύτταρα μπορούν να παράγουν αντισώματα, τα οποία αναγνωρίζουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του ιού και μπορούν να εμποδίσουν την είσοδό του σε νέα κύτταρα.
Τα Τ λεμφοκύτταρα, από την άλλη, μπορούν να συμβάλουν στην καταστροφή μολυσμένων κυττάρων και στον συντονισμό της ανοσολογικής αντίδρασης. Με αυτόν τον τρόπο, ο οργανισμός δεν αντιμετωπίζει απλώς έναν «άγνωστο εισβολέα», αλλά δημιουργεί μια ολοένα πιο συγκεκριμένη άμυνα απέναντί του.
Μετά την αντιμετώπιση της λοίμωξης, ένα μέρος των λεμφοκυττάρων παραμένει ως κύτταρα μνήμης. Αυτά επιτρέπουν στο ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίσει ταχύτερα τον ίδιο ή παρόμοιο ιό σε μια μελλοντική έκθεση.
Έτσι, από τη στιγμή που ένας ιός εισέρχεται στο σώμα, ξεκινά ένας πολύπλοκος διάλογος ανάμεσα στα κύτταρα και στα μόρια του ανοσοποιητικού. Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται σε διαφορετικά στάδια και επιτρέπει στον οργανισμό να περάσει από την αρχική αναγνώριση στην οργανωμένη και στοχευμένη άμυνα.
