Ένα απλό άγγιγμα στο χέρι μπορεί να προκαλέσει εντελώς διαφορετική αίσθηση ανάλογα με το ποιος μας αγγίζει, τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η επαφή και την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Ο εγκέφαλος δεν αντιλαμβάνεται, επομένως, κάθε άγγιγμα με τον ίδιο τρόπο. Συνδυάζει πληροφορίες από το δέρμα με δεδομένα από το περιβάλλον και την προηγούμενη εμπειρία για να αποφασίσει πώς θα το «ερμηνεύσει».
Στο δέρμα υπάρχουν εξειδικευμένοι αισθητηριακοί υποδοχείς που αντιλαμβάνονται διαφορετικά χαρακτηριστικά της επαφής, όπως την πίεση, τη δόνηση, τη θερμοκρασία και την κίνηση. Τα σήματα αυτά μεταφέρονται μέσω των νεύρων προς τον νωτιαίο μυελό και στη συνέχεια στον εγκέφαλο, όπου δημιουργείται η συνειδητή αίσθηση της αφής.
Δεν έχει όμως σημασία μόνο το φυσικό χαρακτηριστικό του αγγίγματος. Ο εγκέφαλος αξιολογεί ταυτόχρονα το πλαίσιο. Ένα απαλό άγγιγμα από ένα αγαπημένο πρόσωπο μπορεί να εκληφθεί ως ευχάριστο και καθησυχαστικό, ενώ η ίδια περίπου επαφή από έναν άγνωστο άνθρωπο μπορεί να προκαλέσει αμηχανία ή ενόχληση. Η συναισθηματική σημασία που αποδίδουμε στην επαφή επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο τη βιώνουμε.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένες νευρικές ίνες που ανταποκρίνονται σε αργά και απαλά αγγίγματα του δέρματος. Η δραστηριότητά τους συνδέεται με την ευχάριστη, κοινωνική διάσταση της αφής και φαίνεται να συνεργάζεται με περιοχές του εγκεφάλου που επεξεργάζονται τα συναισθήματα και την κοινωνική πληροφορία.
Από την άλλη πλευρά, όταν ένα άγγιγμα είναι πολύ δυνατό, επώδυνο ή απειλητικό, ενεργοποιούνται διαφορετικοί μηχανισμοί. Οι υποδοχείς του πόνου μπορούν να στείλουν γρήγορα σήματα στον εγκέφαλο, προκαλώντας αντίδραση απομάκρυνσης. Γι’ αυτό μπορεί να τραβήξουμε αμέσως το χέρι μας πριν ακόμη προλάβουμε να σκεφτούμε συνειδητά τι συνέβη.
Η αντίδραση στην αφή είναι επομένως αποτέλεσμα μιας σύνθετης συνεργασίας ανάμεσα στο δέρμα, τα περιφερικά νεύρα, τον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο. Το ίδιο άγγιγμα δεν έχει απαραίτητα την ίδια σημασία κάθε φορά, επειδή η αντίληψή μας επηρεάζεται τόσο από το ίδιο το ερέθισμα όσο και από τα συναισθήματα, τις προσδοκίες και το πλαίσιο στο οποίο συμβαίνει.
