Το ανθρώπινο σώμα φιλοξενεί έναν τεράστιο αριθμό μικροοργανισμών, κυρίως βακτήρια, αλλά και μύκητες και άλλους μικροοργανισμούς. Όλοι μαζί αποτελούν το μικροβίωμα, ένα σύνθετο οικοσύστημα που βρίσκεται κυρίως στο έντερο, αλλά και στο δέρμα, στο στόμα και σε άλλα σημεία του οργανισμού. Η σχέση μας με αυτούς τους μικροοργανισμούς είναι στενή και επηρεάζει πολλές λειτουργίες του σώματος.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το εντερικό μικροβίωμα. Οι μικροοργανισμοί του εντέρου συμμετέχουν στην επεξεργασία συστατικών των τροφών που ο οργανισμός δεν μπορεί να διασπάσει μόνος του. Παράλληλα, παράγουν ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των κυττάρων του εντέρου και να συμμετέχουν στη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.
Το μικροβίωμα συνδέεται επίσης με το ανοσοποιητικό σύστημα. Το έντερο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία αλληλεπίδρασης του οργανισμού με το εξωτερικό περιβάλλον και οι μικροοργανισμοί του συμμετέχουν στην εκπαίδευση και ρύθμιση των ανοσολογικών μηχανισμών. Η ισορροπία ανάμεσα στα διαφορετικά είδη μικροοργανισμών θεωρείται σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου και της άμυνας του οργανισμού.
Η διατροφή επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη σύνθεση του μικροβιώματος. Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, όσπρια, λαχανικά, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης παρέχει συστατικά που μπορούν να αξιοποιήσουν συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί. Αντίθετα, μια διατροφή με περιορισμένη ποικιλία τροφών μπορεί να επηρεάσει τη σύνθεση και την ποικιλομορφία του μικροβιώματος.
Ρόλο παίζουν επίσης η ηλικία, η σωματική δραστηριότητα, το στρες, ο ύπνος, το περιβάλλον και η χρήση φαρμάκων. Τα αντιβιοτικά, για παράδειγμα, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τους μικροοργανισμούς του εντέρου, επειδή δεν δρουν αποκλειστικά στα βακτήρια που προκαλούν μια λοίμωξη αλλά μπορούν να επηρεάσουν και μέρος των φυσιολογικών βακτηρίων.
Τα τελευταία χρόνια μελετάται έντονα η πιθανή σύνδεση του μικροβιώματος με τον μεταβολισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα και άλλες λειτουργίες του οργανισμού. Ωστόσο, η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται και δεν σημαίνει ότι κάθε αλλαγή στο μικροβίωμα προκαλεί απαραίτητα κάποια ασθένεια.
Η φροντίδα του μικροβιώματος δεν απαιτεί ειδικές «αποτοξινωτικές» δίαιτες ή ακριβά συμπληρώματα. Μια ποικίλη και ισορροπημένη διατροφή, επαρκής σωματική δραστηριότητα, καλός ύπνος και υπεύθυνη χρήση φαρμάκων αποτελούν τις βασικές συνήθειες που υποστηρίζουν συνολικά την υγεία.
Το μικροβίωμα αποτελεί, επομένως, ένα σημαντικό κομμάτι του οργανισμού. Δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από εμάς, αλλά βρίσκεται σε διαρκή αλληλεπίδραση με το σώμα και επηρεάζεται καθημερινά από τον τρόπο ζωής μας.
