Η συγκέντρωση απαιτεί από τον εγκέφαλο να επιλέξει ποιες πληροφορίες είναι σημαντικές και ποιες μπορούν να αγνοηθούν. Όταν γύρω μας υπάρχουν πολλοί ήχοι, η διαδικασία αυτή γίνεται πιο δύσκολη, ακόμη και αν κανένας από τους ήχους δεν είναι ιδιαίτερα δυνατός. Μια συζήτηση στο διπλανό τραπέζι, ο ήχος ενός τηλεφώνου, η τηλεόραση ή οι συνεχείς θόρυβοι του δρόμου μπορούν να αποσπάσουν την προσοχή μας χωρίς να το αντιληφθούμε.
Ο εγκέφαλος δεν μπορεί απλώς να «κλείσει» όλους τους ανεπιθύμητους ήχους. Αντίθετα, επεξεργάζεται συνεχώς το ακουστικό περιβάλλον και προσπαθεί να εντοπίσει πληροφορίες που μπορεί να έχουν σημασία. Αυτός ο μηχανισμός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος για την επιβίωση, καθώς μας επιτρέπει να αντιλαμβανόμαστε έναν ξαφνικό ή ασυνήθιστο ήχο. Όταν όμως προσπαθούμε να διαβάσουμε, να εργαστούμε ή να λύσουμε ένα πρόβλημα, η συνεχής επεξεργασία των ήχων καταναλώνει μέρος των νοητικών μας πόρων.
Ιδιαίτερα δύσκολες μπορεί να είναι οι καταστάσεις στις οποίες ακούμε πολλές ανθρώπινες φωνές ταυτόχρονα. Η ομιλία έχει ξεχωριστή σημασία για τον εγκέφαλο, επομένως μια συζήτηση στο παρασκήνιο μπορεί να τραβά την προσοχή μας περισσότερο από έναν μονότονο ήχο. Ακόμη και όταν δεν ακούμε συνειδητά τι λένε οι άλλοι, ο εγκέφαλος προσπαθεί να επεξεργαστεί τμήματα της ομιλίας.
Η δυσκολία αυξάνεται όταν η εργασία που κάνουμε απαιτεί έντονη σκέψη ή απομνημόνευση. Η μνήμη εργασίας έχει περιορισμένη χωρητικότητα και οι συνεχείς ακουστικές διακοπές μπορούν να δυσκολέψουν την προσωρινή διατήρηση πληροφοριών. Γι’ αυτό μπορεί να χρειαστούμε περισσότερο χρόνο για να διαβάσουμε ένα κείμενο ή να επανέλθουμε σε μια εργασία μετά από έναν απρόσμενο θόρυβο.
Παίζει ρόλο και το πόσο συνηθισμένοι είμαστε στο συγκεκριμένο περιβάλλον. Ένας σταθερός, προβλέψιμος ήχος μπορεί με τον χρόνο να γίνεται λιγότερο ενοχλητικός, ενώ οι ξαφνικοί και απρόβλεπτοι ήχοι είναι πιο πιθανό να διακόψουν την προσοχή.
Για καλύτερη συγκέντρωση, βοηθά η μείωση των περιττών ερεθισμάτων, η επιλογή ενός πιο ήσυχου χώρου και η απενεργοποίηση ειδοποιήσεων. Τελικά, η δυσκολία συγκέντρωσης μέσα στον θόρυβο δεν είναι απλώς θέμα θέλησης. Είναι αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος προσπαθεί να παρακολουθεί ταυτόχρονα τον κόσμο γύρω μας και την εργασία που έχουμε μπροστά μας.
