Ο εμβολιασμός συνδέεται συχνά με την παιδική ηλικία, όμως η προστασία από τις λοιμώξεις δεν σταματά όταν ενηλικιωνόμαστε. Η ανοσία μπορεί να εξασθενεί με τον χρόνο, ενώ ορισμένα εμβόλια χρειάζονται αναμνηστικές δόσεις ή συνιστώνται σε συγκεκριμένες ηλικίες και ομάδες κινδύνου.
Τα εμβόλια εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει έναν συγκεκριμένο μικροοργανισμό ή ένα μέρος του, χωρίς να χρειάζεται να περάσουμε πρώτα τη φυσική λοίμωξη. Μετά τον εμβολιασμό, ο οργανισμός μπορεί να δημιουργήσει αντισώματα και κύτταρα ανοσολογικής μνήμης. Έτσι, όταν συναντήσει αργότερα τον πραγματικό παθογόνο παράγοντα, μπορεί να αντιδράσει ταχύτερα και αποτελεσματικότερα.
Η προστασία δεν είναι απόλυτη σε κάθε περίπτωση. Κανένα εμβόλιο δεν αποτρέπει όλες τις λοιμώξεις σε όλους τους ανθρώπους, αλλά μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης, επιπλοκών και νοσηλείας. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το εμβόλιο, την ηλικία, την κατάσταση του ανοσοποιητικού συστήματος και άλλους παράγοντες.
Στην ενήλικη ζωή μπορεί να χρειάζονται εμβολιασμοί ή αναμνηστικές δόσεις για νοσήματα όπως ο τέτανος, η διφθερίτιδα και ο κοκκύτης. Ανάλογα με την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τις επίσημες εθνικές συστάσεις, μπορεί επίσης να συνιστώνται εμβόλια για τη γρίπη, τον πνευμονιόκοκκο, τον έρπητα ζωστήρα, την ηπατίτιδα ή τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων.
Οι ανάγκες δεν είναι ίδιες για όλους. Άτομα με χρόνια νοσήματα, ανοσοκαταστολή, συγκεκριμένα επαγγέλματα ή προγραμματισμένα ταξίδια μπορεί να χρειάζονται διαφορετικό πρόγραμμα. Για τον λόγο αυτό είναι χρήσιμο να διατηρούμε το βιβλιάριο εμβολιασμών και να συζητάμε με τον γιατρό ποια εμβόλια εκκρεμούν.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες και παροδικές, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, κόπωση ή χαμηλός πυρετός. Οι σοβαρές αντιδράσεις είναι σπάνιες, αλλά το ατομικό ιστορικό αλλεργιών και προηγούμενων αντιδράσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Ο εμβολιασμός αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πρόληψης, μαζί με την υγιεινή, την έγκαιρη διάγνωση και τη φροντίδα των χρόνιων παθήσεων. Η ενημέρωση από αξιόπιστες υγειονομικές πηγές και η εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή βοηθούν στη λήψη κατάλληλων αποφάσεων για την προστασία της υγείας σε κάθε ηλικία.
