Οι πληροφορίες για την υγεία των γονιών, των αδελφών και άλλων συγγενών μπορούν να βοηθήσουν τον γιατρό να εκτιμήσει τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων ασθενειών. Το οικογενειακό ιστορικό δεν αποτελεί πρόβλεψη για το μέλλον, αλλά ένα χρήσιμο εργαλείο που συνδυάζει στοιχεία κληρονομικότητας και κοινών περιβαλλοντικών παραγόντων.
Ορισμένες παθήσεις εμφανίζονται συχνότερα σε συγκεκριμένες οικογένειες. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση και ορισμένα καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, υπάρχουν σπάνιες κληρονομικές διαταραχές που οφείλονται σε συγκεκριμένες γενετικές αλλαγές και μπορεί να μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά.
Η αυξημένη συχνότητα μιας ασθένειας μέσα σε μια οικογένεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο γονίδιο που την προκαλεί. Συχνά, ο κίνδυνος επηρεάζεται από συνδυασμό πολλών γονιδίων, αλλά και από κοινές συνήθειες, όπως η διατροφή, το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα και οι συνθήκες διαβίωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν η ηλικία στην οποία εμφανίστηκε μια πάθηση και ο βαθμός συγγένειας. Για παράδειγμα, η εμφάνιση ορισμένων μορφών καρκίνου σε νεαρή ηλικία ή η παρουσία πολλών περιστατικών στην ίδια οικογένεια μπορεί να οδηγήσει σε σύσταση για ειδικότερη αξιολόγηση. Αντίστοιχα, ένα ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου μπορεί να επηρεάσει την απόφαση για το πότε θα αρχίσει ο προληπτικός έλεγχος.
Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν για πιο εξατομικευμένη πρόληψη. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να προτείνει νωρίτερες ή συχνότερες εξετάσεις, αλλαγές στον τρόπο ζωής ή παραπομπή για γενετική συμβουλευτική. Δεν χρειάζονται, όμως, όλοι οι άνθρωποι με οικογενειακό ιστορικό γενετικό έλεγχο, καθώς η επιλογή εξαρτάται από το είδος και το μοτίβο των περιστατικών.
Χρήσιμο είναι να γνωρίζουμε όσο γίνεται περισσότερες πληροφορίες για τις παθήσεις των στενών συγγενών, την ηλικία διάγνωσης και, όπου είναι διαθέσιμο, την αιτία θανάτου. Δεν απαιτείται να υπάρχουν όλες οι λεπτομέρειες για να ξεκινήσει μια συζήτηση με τον γιατρό.
Το οικογενειακό ιστορικό δεν καθορίζει απόλυτα την υγεία ενός ανθρώπου. Μπορεί, όμως, να βοηθήσει στον εντοπισμό κινδύνων που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητοι και να μετατρέψει την πρόληψη σε πιο στοχευμένη διαδικασία.
