Οι φρονιμίτες είναι οι τελευταίοι γομφίοι που εμφανίζονται στο στόμα και συνήθως ανατέλλουν προς το τέλος της εφηβείας ή στις αρχές της ενήλικης ζωής. Δεν εμφανίζονται όμως σε όλους με τον ίδιο τρόπο και ορισμένοι άνθρωποι δεν αποκτούν ποτέ όλους τους φρονιμίτες τους.
Η παρουσία τους αποτελεί σε μεγάλο βαθμό ένα κατάλοιπο της εξελικτικής ιστορίας του ανθρώπινου είδους. Οι πρόγονοί μας είχαν διαφορετική διατροφή και διαφορετικές απαιτήσεις από το στόμα και τα δόντια τους. Η μεγαλύτερη γνάθος και η πιο σκληρή τροφή μπορούσαν να κάνουν επιπλέον γομφίους περισσότερο χρήσιμους.
Με την πάροδο της ανθρώπινης εξέλιξης, το σχήμα της γνάθου άλλαξε. Σε αρκετούς ανθρώπους δεν υπάρχει πλέον αρκετός χώρος για να ανατείλουν σωστά και οι τρεις γομφίοι κάθε πλευράς. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έναν φρονιμίτη που παραμένει μερικώς ή πλήρως εγκλωβισμένος μέσα στη γνάθο.
Όταν ένας φρονιμίτης δεν έχει αρκετό χώρο, μπορεί να αναπτυχθεί υπό γωνία ή να πιέζει τα γειτονικά δόντια. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργηθεί φλεγμονή στα ούλα γύρω από ένα μερικώς ανατελλόμενο δόντι ή να γίνει πιο δύσκολος ο καθαρισμός της περιοχής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι φρονιμίτες πρέπει να αφαιρούνται. Εάν ένα δόντι έχει ανατείλει σωστά, καθαρίζεται εύκολα και δεν προκαλεί προβλήματα, ο οδοντίατρος μπορεί να επιλέξει απλή παρακολούθηση.
Η ανάγκη για αφαίρεση εξαρτάται από τη θέση του δοντιού, την κατάσταση των ούλων και των γειτονικών δοντιών, την ύπαρξη πόνου ή φλεγμονής και τα ευρήματα της οδοντιατρικής εξέτασης.
Οι φρονιμίτες, επομένως, δεν είναι «άχρηστα» δόντια για όλους. Απλώς αποτελούν ένα χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ανατομίας που σήμερα δεν είναι απαραίτητο για την επιβίωση και μπορεί, σε ορισμένες γνάθους, να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει.
