Λίγες αισθήσεις είναι τόσο παράξενες όσο το γαργαλητό. Ένα ελαφρύ άγγιγμα στα πλευρά, στις πατούσες ή στον λαιμό μπορεί να προκαλέσει αμέσως γέλιο και έντονη κινητικότητα, ακόμη κι όταν γνωρίζουμε ότι κάποιος πρόκειται να μας αγγίξει. Γιατί, όμως, το σώμα αντιδρά με αυτόν τον τρόπο;
Το γαργαλητό σχετίζεται με τον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται την αφή. Το δέρμα διαθέτει μεγάλο αριθμό αισθητηριακών υποδοχέων που αντιλαμβάνονται την πίεση, την κίνηση και την επαφή. Όταν ένα ελαφρύ άγγιγμα γίνεται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή, οι πληροφορίες μεταφέρονται μέσω των νεύρων στον εγκέφαλο, ο οποίος προσπαθεί να καταλάβει τι ακριβώς συμβαίνει.
Υπάρχουν δύο διαφορετικές εμπειρίες που συχνά περιγράφουμε ως γαργαλητό. Η μία είναι το πολύ ελαφρύ άγγιγμα που προκαλεί μια έντονη, σχεδόν ενοχλητική αίσθηση στο δέρμα. Η άλλη είναι το γαργαλητό που προκαλεί γέλιο όταν κάποιος άλλος αγγίζει συγκεκριμένα σημεία του σώματος. Και στις δύο περιπτώσεις συμμετέχουν διαφορετικοί μηχανισμοί του νευρικού συστήματος.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία είναι ότι συνήθως δεν μπορούμε να προκαλέσουμε στον εαυτό μας το ίδιο έντονο γαργαλητό. Ο εγκέφαλος γνωρίζει εκ των προτέρων τι πρόκειται να κάνει το χέρι μας και μπορεί να προβλέψει σε μεγάλο βαθμό το αισθητηριακό αποτέλεσμα. Έτσι μειώνει την αντίδραση στο αναμενόμενο άγγιγμα.
Όταν, αντίθετα, μας αγγίζει κάποιος άλλος, υπάρχει μεγαλύτερη αβεβαιότητα. Ο εγκέφαλος δεν γνωρίζει ακριβώς πότε, πού και με ποια ένταση θα γίνει η επόμενη επαφή. Η απρόβλεπτη φύση του ερεθίσματος μπορεί να κάνει την αίσθηση πολύ πιο έντονη.
Το γέλιο που προκαλείται από το γαργαλητό δεν είναι απαραίτητα ένδειξη ότι κάτι μας διασκεδάζει. Μπορεί να αποτελεί αυτόματη αντίδραση του οργανισμού σε ένα απρόβλεπτο αισθητηριακό ερέθισμα. Γι’ αυτό και κάποιος μπορεί να γελά ασταμάτητα ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να απομακρυνθεί.
Το γαργαλητό, λοιπόν, είναι ένα μικρό καθημερινό παράδειγμα του πόσο σύνθετα λειτουργεί το νευρικό μας σύστημα. Η ίδια αίσθηση της αφής μπορεί να γίνει ευχάριστη, ενοχλητική ή να προκαλέσει γέλιο, ανάλογα με το πώς ο εγκέφαλος ερμηνεύει το ερέθισμα.
